Văn 7 Soạn bài ca dao, dân ca những câu hát về tình cảm gia đình

Soạn bài ca dao, dân ca những câu hát về tình cảm gia đình

I. Đọc – hiểu văn bản

Câu 1. Muốn xác định chủ đề của từng loại bài ca dao ta phải căn cứ vào:

- Nội dung tình cảm của từng bài.

- Những từ ngữ cụ thể: cách xưng hô, cách gọi.

Bài một:

- Lời của mẹ nói với con qua lời hát ru.

- Dấu hiệu ngôn ngữ: “con ơi”.

Bài hai:

- Lời người con gái lấy chồng xa gợi niềm thương nhớ tới mẹ và quê nhà.

- Dấu hiệu ngôn ngữ: “trông về quê mẹ”.

Bài ba:

- Lời của cháu nhớ tới ông bà đã qua đời.

- Dấu hiệu ngôn ngữ: “Nhớ ông bà bấy nhiêu”.

Bài bốn:

- Lời của anh em ruột thị tâm sự bảo ban nhau, hoặc cũng có thể lời của ông bà, cha mẹ… răn dạy con cháu.

- Dấu hiệu ngôn ngữ: anh, em.

= > Người mẹ, người con gái, người cháu, người anh còn được gọi là nhân vật trữ tình của bài ca dao.

Câu 2.

a. Nội dung tình cảm mà bài ca dao muốn diễn đạt.

- Có lẽ đây là bài ca dao đã gảy đúng sợi dây tình cảm thiêng liêng nhất, tha thiết nhất trong trái tim mỗi người, tình cảm đối với cha mẹ.

- Nội dung của bài ca dao là lời nhắc nhở con cái về công lao trời biển của cha mẹ.

Là sự nhắn nhủ bổn phận và trách nhiệm làm con không bao giờ được quên công lao ấy.

b. Cái hay của bài thơ.

- Dùng biện pháp nghệ thuật so sánh ví von.

- Công cha được so sánh với núi “ngất trời”. Nghĩa mẹ được so sánh với nước “biển Đông”. Đây là lối ví von quen thuộc ta thường gặp trong ca dao.

+ Núi và biển là những cái to lớn, mênh mông cao rộng, vĩnh hằng của thiên nhiên được đưa ra làm đối tượng để so sánh. Điều đó muốn nói rằng công cha nghĩa mẹ là vô cùng to lớn không thể nào kể hết được.

+ Cha uy nghiêm, vững chãi được so sánh với núi. Mẹ dịu dàng, bao dung được so sánh với biển. Cách so sánh đầy thú vị phù hợp với tính cách của mỗi người.

- Biện pháp đối xứng: làm khắc sâu thêm ấn tượng công cha đối xứng với nghĩa mẹ, núi đối xứng với biển.

- Từ “công” là nghĩa trừu tượng, tác giả đã cụ thể hóa thành “cù lao chín chữ” để bất kì ai cũng có thể nhìn thấy được một cách rõ ràng.

- Thể thơ lục bát mền mại và sự ngọt ngào của điệu hát ru đã làm cho bài ca dao giống như lời thủ thỉ tâm tình sâu lắng:

Mẹ ru cái lẽ ở đời

Sữa nuôi phần xác hát nuôi phần hồn.

c. Những câu ca dao nói đến công cha nghĩa mẹ.

“Công cha như núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra

Một lòng thờ mẹ kính cha

Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con”.

“Gió mùa thu mẹ ru con ngủ

Năm canh chày, thức đủ năm canh…”

Câu 3. Đây là bài ca dao thể hiện nỗi buồn da diết và một cảnh tình đầy thương cảm của người con gái đi lấy chồng xa quê. Tâm trạng đó được biểu hiện qua những hình thức nghệ thuật sau:

- Thời gian: mỗi chiều, lúc mà công việc cơm nước xong xuôi, người phữ mới có những giây phút suy tư của riêng mình.

+ Chiều chiều: từ láy vừa gợi buồn vừa diễn tả sự lặp đi lặp lại của thời gian có nghĩa là chiều nào cũng như thế.

+ Đây là thời gian nghệ thuật quen thuộc phổ biến trong ca dao xưa: “Chiều chiều lại nhớ chiều chiều”, “Chiều chiều xách giỏ hái rau”…

- Không gian: Nơi ngõ sau chứ không phải ngõ trước người vào kẻ ra. Ngõ sau vắng lặng, đồng ruộng mênh mông quê mẹ khuất bóng ở chân trời xa, gợi lên sự cô đơn về thân phận.

- Hành động: “Đứng” chứ không phải ngồi, hay đang làm việc. “Đứng như tạc tượng vào không gian”, đứng biểu hiện sự hướng vọng khắc khoải.

- Nỗi niềm: “Ruột rau chín chiều” chất chứa bao nỗi niềm tâm sự không chỉ là nhớ mẹ, nhớ quê nỗi nhớ đó còn chen cả niềm cay đắng: cay đắng về cuộc đời cực nhọc, cay đắng về thân phận làm dâu côi cút ở nhà chồng, cay đắng vì cha mẹ già nua đau yếu có ai chăm sóc?

- Trong ca dao xưa có rất nhiều câu tương tự như thế.

Câu 4. Nỗi niềm nhớ thương và tôn kính với ông bà được thể hiện:

- Hành động: “Ngó lên” thể hiện sự thành kính tôn trọng.

- Sự vật so sánh: “nuột lạt mái nhà” – hình ảnh rất đỗi bình thường gắn bó thân thương.

Gợi nhắc đến công lao của ông bà ngày xưa đã xây dựng lên ngôi nhà, bàn tay ông bà đã buộc từng nuột lạt ấy. Nuột lạt ấy dường như còn hơi ấm của tay, của tình thương ông bà để lại.

- Lối so sánh: “Bao nhiêu… bấy nhiêu”.

+ Cụ thể hóa nỗi nhớ.

+ Nỗi nhớ trùng điệp nhiều vô kể, không thể nào kể xiết. Đây là lối so sánh mức độ, tương tự như câu ca dao:

“Qua cầu ngả nón trong cầu

Cầu bao nhiêu nhịp dạ em sầu bấu nhiêu”.

Câu 5. 

- Cách diễn tả:

+ “Nào phải người xa”, sự nhắc nhở nhẹ nhàng, để người nghe giật mình suy ngẫm.

+ Điệp từ cùng:

Cùng chung – bác mẹ

Cùng thân – một nhà

= > những cái thiêng liêng, quan trọng nhất của đời người.

- Cách so sánh: An hem như chân với tay - > so sánh cụ thể, gần gũi.

- > Chân, tay là những bộ phận của cơ thể con người gắn bó từng đường gân mạch máu, kết hợp với nhau trong mọi hành động không thể có cái này mà không có cái kia.

- Ý nghĩa bài ca dao: Nhắc nhở anh em đoàn phải kết yêu thương nhau, nương tựa nhau, để cha mẹ vui lòng. Và đây cũng là lẽ sống còn tay chân không thể thiếu nhau.

Câu 6. Bốn bài ca dao đều sử dụng những biện pháp nghệ thuật:

- Đều được làm bằng  thể thơ lục bát.

- Sử dụng từ ngữ, hình ảnh quen thuộc như: núi, biển, nuột lạt, chân, tay.

- Âm điệu tâm tình ngọt ngào, tựa như lời nhắn nhủ.

II. Luyện tập

Câu 1. Tình cảm được diễn tả trong bốn bài ca dao là tình cảm gì? Em có nhận xét gì về những tình cảm đó?

- Bốn bài ca dao đều nói về tình cảm gia đình: đó là tình cha con, mẹ con, con cháu đối với ông bà, tình an hem một nhà gắn bó.

- Đó là những tình cảm ruột thịt thiêng liêng mà bất cứ con người nào cũng có và cũng cần phải bảo vệ.

= > Điều này có trong ghi nhớ, em hãy học thuộc.

Câu 2. Tham khảo các câu, bài ca dao:

“Mỗi đêm mỗi thắp đèn trời

Cầu cho cha mẹ sống đời với con”

“Chiều chiều xách giỏ hái rau

Nhìn lên mả mẹ ruột đau như dần”

“Đói lòng ăn hột chà là

Để cơm nuôi mje, mẹ già yếu răng”

“Khôn ngoan đá đáp người ngoài

Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau”

“Bà con vì tổ vì tiên

Không phải vì tiền vì gạo”.

Từ Khóa

những câu ca dao nói về công cha nghĩa mẹ,ca dao dân ca lớp 7,ca dao về tình cảm gia đình lớp 7,soạn bài những câu hát về tình yêu đất nước,soạn ngữ văn lớp 7 bài ca dao dân ca,ca dao dân ca về tình yêu quê hương đất nước,soạn bài những câu hát nghĩa tình,ca dao dân ca là gì,

Tác giả: Lê Văn Toàn
25-09-2016
Note Nếu bạn có bất cứ thắc mắc gì về bài viết này. hãy để lại bình luận. Quan quản trị sẽ trả lời lại bạn ngay lập tức.

Đánh Giá


Cùng Tác Giả.

Bé học giỏi nhờ phong thủy góc học tập
Thói quen học tập và trình độ nhận thức của trẻ sẽ thay đổi theo hướng tích cực hơn nếu góc học tập được bài trí một cách gọn gàng, đẹp mắt và hợp phong thủy.
Bài trí bình tài lộc đem của cỉa vào nhà
Bình thuộc hành Thổ phải làm bằng gốm sứ hoặc pha lê. Bình thuộc hành Kim phải làm bằng đồng bạc hoặc vàng.
Văn 7 Soạn bài cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh
Hướng dẫn Soạn bài cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh của chương trình văn học lớp 7. Giúp cho các em học tốt môn ngữ văn của mình cũng như các quý phụ huynh tham khảo để giản dạy cho các em.
Văn lớp 10 Soạn bài tại lầu Hoàng Hạc tiễn Mạnh Hạo Nhiên đi Quảng Lăng
Hướng dẫn Soạn bài tại lầu Hoàng Hạc tiễn Mạnh Hạo Nhiên đi Quảng Lăng của chương trình văn học lớp 10. Giúp cho các em học tốt môn ngữ văn của mình cũng như các quý phụ huynh tham khảo để giảng dạy cho các em.
Lựa chọn đệm hợp phong thủy đem lại giấc ngủ ngon
Với phong thủy phòng ngủ, không chỉ hướng và vị trí đặt giường có ảnh hưởng lớn tới cuộc sống của bạn mà việc lựa chọn đệm cũng cần được chú ý.
Những kiêng kỵ phong thủy đối với bếp nấu
Cho dù là căn nhà có phong thủy rất tốt, nhưng nếu môi trường vệ sinh của nhà bếp quá kém thì sẽ ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống.
Cách bố trí nhà ở hợp phong thủy đem lại may mắn
Giường là thiên đường để ngủ và dành giây phút lãng mạn cho bạn đời của mình. Không làm việc, không có laptop, không có máy chơi game vì chúng sẽ phá vỡ không gian yên tĩnh vốn có ở khu vực này.
Kê máy giặt làm sao cho hợp phong thủy
Hầu hết mọi người thấy tiện ở đâu là đặt máy giặt tại đó, tuy nhiên, theo phong thủy, nhiều vị trí trong nhà ở không thích hợp đặt máy giặt, vì có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và vận khí của người cư ngụ.
Văn 7 Soạn bài đặc điểm của văn bản nghị luận
Hướng dẫn Soạn bài đặc điểm của văn bản nghị luận của chương trình văn học lớp 7. Giúp cho các em học tốt môn ngữ văn của mình cũng như các quý phụ huynh tham khảo để giản dạy cho các em.
Phong thủy phòng tắm giúp tái tạo năng lượng,
Quan tâm tới phong thủy phòng tắm sẽ giúp bạn tái tạo năng lượng, giữ gìn sức khỏe một cách toàn diện…

Chúng tôiĐiều khoảnHỏi đápKiếm tiền