Văn 8 Soạn bài đập đá ở Côn Lôn

Soạn bài đập đá ở Côn Lôn của Phan Châu Trinh

I. Đọc – hiểu văn bản

Câu 1. Em hình dung công việc đập đá của người tù ở Côn Đảo là công việc như thế nào ?

- Không gian :

Đập đá vốn là công việc nặng nhọc. Đập đá ở Côn Đảo lại càng cực nhọc hơn vì nhà tù và thiên nhiên đều khắc nghiệt.

Côn Lôn, cái tên đảo ấy từ lâu đã gắn liền với một nỗi ghê sợ hãi hùng : nơi lưu đày ấy là nơi một đi khó có ngày trở lại, ở đó là la động khổ sai đến kiệt sức, là cùm gông, đánh đập, tra tấn dã man, là bắn giết…

- Điều kiện làm việc :

Đứng giữa đất Côn Lôn là đứng giữa sóng gió của biển cả, non cao, là cái tư thế « đội trời, đạp đất », hiên ngang, sừng sững đạp lên gian khổ, vượt lên cả cái chết, không hề một chút sợ hãi, giữa tất cả những điều ấy mà đứng vững được là anh hùng rồi.

- Tính chất công việc :

Kẻ thù chọn công việc đập đá công việc khổ sai cưỡng bức để tàn phá dữ dội thân thể và tiêu hao sức lực của người tù, hòng khuất phục ý chí của họ.

- Tinh thần của người tù :

Câu mở đầu của bài thơ gợi lên thế đứng của con người giữa không gian đất trời : « đứng giữa đất Côn Lôn ».

Trước hết, đó không phải thế đứng của một kẻ tầm thường, mà là thế đứng của kẻ « làm trai », của người đang làm phận sự của kẻ anh hùng. Trong quan hệm nhân sinh truyền thống, « làm trai » đồng nghĩa với « làm anh hùng », « chí làm trai » chính là « chí anh hùng ».

Chí làm trai dặm nghìn da ngựa

Gieo Thái sơn nhẹ tựa hồng mao.

(Chinh phụ ngâm – Đoàn Thị Điểm)

Chí làm trai Nam, Bắc, Tây, Đông

Cho phí sức vẫy vùng trong bốn bể.

(Chí anh hùng – Nguyễn Công Trứ)

Làm trai trong cõi thế gian

Phò đời, giúp nước, phơi gan anh hùng.

(Lục Vân Tiên – Nguyễn Đình Chiểu)

Nói “làm trai” là tỏ lòng kiêu hãng của người có chí lớn, có khát vọng hành động mãnh liệt để tự khẳng định mình. Phan Bội Châu trong bài Văn tế Phan Chu Trinh đã ca ngợi ông là người có chí “viễn đại”, Phan Châu Trinh mất coi như “thời thế khuất anh hùng”.

Sau nữa, con người như thế lại đứng trong một tư thế rất đàng hoàng giữa nơi lưu đày quanh năm sóng vỗ:”Đứng giữa đất Côn Lôn”. Đó đúng là tư thế của đấng nam nhi anh hủng!

Câu thơ mở đầu toát lên một vẻ đẹp cao cả, hùng tráng.

Câu 2. Bốn câu thơ đầu có hai nghĩa. Hai lớp nghĩa đó là gì? Phân tích giá trị nghệ thuật của những câu thơ đó. Nhận xét về khấu khí của tác giả.

- Bốn câu thơ đầu :

Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn,

Lừng lẫy làm cho lở núi non

Xách búa đánh tan năm bảy đống

Ra tay đập bể mấy trăm hòn.

Có hai lớp nghĩa :

+ Phan Châu Trinh đã miêu tả công việc lao động khổ sai như một chiến công chinh phục của dùng sĩ với sức mạnh phi thường.

+ Đối tượng chinh phục của dũng sĩ « đạp đá » là… « đá » !. Thật đúng là « kì phụng địch thủ » vì « trơ như đá », « rắn mặt như đá » mà !

- Giá trị nghệ thuật của 4 câu thơ đầu.

Tác giả chọn bút pháp khoa trương và giọng điệu pha chút tự hào khiến co nhà nho, người tù Phan Châu Trinh chân yếu tay mền « bạch diện thư sinh » ấy thoắt biến thành một dũng sĩ với vóc dáng khổng lồ và sức mạnh phi thường.

+ Chàng dũng sĩ « đập đá » ấy có khí thế bừng bừng, hiên ngang, « lừng lẫy » như bước vào một cuộc giao tranh quyết liệt, sống mái với kẻ thù không đội trời chung.

+ Chiếc búa « đập đá » trở thành một vũ khí thật ghê gớm của chàng dũng sĩ. Hành động của chàng thật quả quyết, mạnh mẽ « xách búa », « ta tay », « đập bể » hệt như người anh hùng đang bất bình trước sự bất công sẵn sàng « ra tay » hành động vì công lí và lẽ phải.

+ Đá khổng lồ thì sừng sững như « núi non », đá hạng vừa thì cũng « năm bảy đống », đá nhỏ thì cũng thành đội ngũ « mấy trăm hòn » trùng điệp bao vây dũng sĩ.

Nhưng chàng dũng sĩ thật can đảm quyết không sợ « đá ». Chàng « tả xung hữu đột », đánh trực diện, « đánh » sang phải, « đập » sang trái với sức mạnh thần kì. Kẻ thù bị đánh sụp ổ, bị đánh tan tành ! (lở núi non, tan năm bảy đống, bể mấy trăm hòn).

- Khẩu khí của tác giả.

+ Cách miêu tả những động tác, lại là những động tác có chọn lọc, cùng với những động từ và tính từ rất mạnh và rất gợi được sử dụng liên tiếp (làm cho lở, đánh tan, đập bể) ; nhịp thơ mạnh, dồn dập, gấp gáp… tạo nên không khí sôi động, dữ dội của trận giao tranh ác liệt. Mỗi nhịp thơ như ứng với một nhịp búa vung lên, giáng xuống.

Dũng sĩ đập đá mà như muốn san bằng bất công, tàn ác vì đại nghĩa ở đời.

Câu 3. Bốn câu thơ cuối bộc lộ trực tiếp những cảm xúc và suy nghĩ của tác giả. Em hãy tìm hiểu ý nghĩa của 4 câu thơ này và cách thức biểu hiện cảm xúc của tác giả.

- Khí phách vẫn là khí phách hiên ngang, khẩu khí vẫn là khẩu khí của người anh hùng, nhưng giong thơ đã chuyển sang tự bộc bạch :

Tháng này bao quản thân sành sỏi

Mưa nắng càng bền dạ sắt son.

Cái giây phút suy tư, trầm lắng hướng nội này thật đáng quý. Hai câu luận hay ở độ lắng sâu, như một lời lòng tự dặn lòng, khắc họa một vẻ đẹp khác của người chiến sĩ cách mạnh. Người chiến sĩ cách mạng không chỉ đẹp ở tư thế lẫm liệt, oai phong có màu sắc thần thoại, sử thi, mà còn đẹp một vẻ đẹp rất con người, vẻ đẹp nội tâm rất thực.

- Tác dụng của việc chuyển giọng điệu :

+ Tạo sự sâu lắng của cảm xúc, của tâm hồn.

+ Sau cái sôi động của trận giao tranh ác liệt, sau cái chát chúa của những nhát búa giáng xuống « đập tan », « đập bể », « năm bảy đống », « mấy trăm hòn », « làm cho lở núi non » người dũng sĩ dừng tay lại, có những phút suy tư.

+ Trận đánh vừa qua mới là hiệp đầu. Cuộc chiến đấu còn dai dẳng « tháng ngày » triền miên.

+ Tù ngục, nơi đày ải Côn Lôn «là một trường học thiên nhiên » để thử thách « chí làm trai ». Anh hùng đâu chỉ là chuyện một ngày, một trận đánh. Sự nghiệp vĩ đại cứu nước cứu dân đâu cần thứ anh hùng lửa rơm bùng lên chốc lát rồi tắt ngấm ngay.

+ Muốn xứng danh anh hùng để hoàn thành sự nghiệp cứu nước vĩ đại kia phải bền gan, vững chí, phải có tấm lòng sắt son, niềm tin sắt đá.

- Hai câu kết thể hiện ngay ý nghĩa sâu sắc của Phan Châu Trinh về sự nghiệp chung, về cá nhân mình, về cảnh ngộ hiện tại của bản thân.

+ Tác giả đem cái nỗi « gian nan của mình » bị án chém, án chung thân biệt xứ « đày ba ngàn dặm, gặp ân xá cũng không cho về » để so sánh với sự nghiệp « vá trời » cứu dân cứu nước vĩ đại ấy thì việc cá nhân mình cũng chỉ là « việc con con ».

+ Đem cái việc « lỡ bước » của mình mà so với hùng tâm, tráng chí của « những kẻ vá trời » trong đó có chính mình, thì cũng là « việc con con ».

So sánh để hiểu rõ hơn mình, hiểu rõ vị trí cá nhân mình trong sự nghiệp chung, Phan Châu Trinh trở nên lớn lao, đẹp đẽ hơn trong đức khiêm nhường của người chiến sĩ cách mạng mà vẫn giữ được vẻ đẹp lẫm liệt hiên ngang của « những kẻ vá trời ».

Câu 4. Nghệ thuật.

Bài thơ Đập đá ở Côn Lôn là bài thơ thất ngôn bát cú Đường luật rất độc đáo, đầy ấn tượng. Ngôn ngữ của bài thơ rất hàm súc, kết hợp tả thực với tượng trưng. Tác giả sử dụng biện pháp tu từ ẩn dụ tạo nên sức truyền cảm nghệ thuật lớn. Đặc biệt có những vần thơ đẹp bày tỏ một tư thế ngang tàng, một khí phách hiên ngang, một tấm lòng son sắt thủy chung với nước, với dân, với sự nghiệp cách mạng.

Câu 5. Ý nghĩa.

Đập đá ở Côn Lôn là bài thơ rất đặc sắc và độc đáo. Ngôn ngữ hàm súc. Kết hợp tả thực với tưởng tượng, sử dụng biện pháp nghệ thuật ẩn dụ, khoa tương, tác giả đã sáng tạo nên những vần thơ đẹp bằng một tư thế hiên ngang. Bài thơ làm người đọc xúc động vì một khí phách hiên ngang, một tấm lòng thủy chng với nước với dân, với sự nghiệp cách mạng của người chiến sĩ vĩ đại Phan Châu Trinh.

II. Luyện tập.

Cảm nhận của em sau khi đọc và học bài thơ Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác và Đập đá ở Côn Lôn.

- Không có gì có thể làm họ nản chí. Vẻ đẹp hào hùng của họ biểu hiện trước hết ở khíc phách hiên ngang, lẫm liệt trước những thử thách gian lao. 

- Khẩu khí của cả hai bài thơ đều là khẩu khỉ của những người anh hùng hào kiệt khi sa cơ, lỡ bước vào vòng tù ngục. Họ luôn cứng cỏi, vững tin và tiền đồ của đất nước và cách mạng.

Từ Khóa

bài thơ đập đá ở côn lôn,soạn bài muốn làm thằng cuội,đập đá ở côn lôn chế,đập đá ở côn lôn violet,văn bản đập đá ở côn lôn,soạn bài ôn luyện về dấu câu,côn lôn ở đâu,đập đá ở côn lôn bài giảng điện tử,

Tác giả: Lê Văn Toàn
25-09-2016
Note Nếu bạn có bất cứ thắc mắc gì về bài viết này. hãy để lại bình luận. Quan quản trị sẽ trả lời lại bạn ngay lập tức.

Đánh Giá


Cùng Tác Giả.

Cách đưa tiểu cảnh vào nhà hợp phong thủy
Xét về phong thủy, việc đưa tiểu cảnh vào nhà rất có lợi. Nếu để đúng hướng với cung mệnh của gia chủ, chúng có thể điều hòa âm dương cho ngôi nhà.
Cách hóa giải cho mảnh đất có hình dáng hoặc vị trí xấu
Mảnh đất hoặc ngôi nhà có vị trí và hình dáng tốt mới đem lại thịnh vượng, may mắn cho gia chủ. Theo quan điểm của phong thủy, yếu tố vị trí hay năng lượng của khu đất đóng một vai trò rất quan trọng nhưng không phải ai cũng có cơ may chọn được mảnh đất tốt.
Những điều cần biết về phong thủy khi mua nhà
Khi bỏ ra khoản tiền lớn để mua một ngôi nhà, hẳn là bạn sẽ rất quan tâm đến việc nó có hợp phong thuỷ hay không? Chúng tôi sẽ giúp bạn tìm hiểu những điều cần tránh khi mua nhà để có một không gian hài hoà cho việc sinh sống và nghỉ ngơi.
Văn học 11 Soạn bài hầu trời
Hướng dẫn Soạn bài hầu trời của chương trình văn học lớp 11. Giúp cho các em học tốt môn ngữ văn của mình cũng như các quý phụ huynh tham khảo để giảng dạy cho các em.
Ý nghĩa của vật phẩm phong thủy trước khi chọn quà tặng
Vật phẩm phong thủy không phải chỉ để bày biện cho đẹp, mỗi biểu tượng đều sở hữu công năng riêng biệt tác động vào cuộc sống của chủ nhân. Vì vậy, trước khi tặng quà phong thủy cho người khác, bạn phải nắm rõ ý nghĩa của chúng.
Bố trí nội thất nhà ở theo phong thủy
Hiện nay, ngôi nhà không chỉ đẹp, tiện nghi mà cao hơn nữa, phải hoà hợp với Phong Thuỷ.
Cách bố trí cửa trong nhà ngăn được vận xui
Nếu ngôi nhà có cửa sau thì cửa này phải đặt so le với cửa trước để khí lưu thông trong nhà từ trước ra sau dích dắc theo hình chữ “S”, như vậy khí sẽ tụ lâu trong nhà.
Những lỗi phong thủy phòng ngủ phổ biến nhất
Sự thật là có rất ít phòng ngủ có phong thủy hoàn hảo. Trừ khi bạn may mắn am hiểu về phong thủy khi thiết kế và xây dựng nhà, nếu không, bạn thường sẽ gặp rất nhiều thử thách trong việc tạo phong thủy tốt cho khoảng không gian này.
Cách treo đèn trong phòng ngủ hợp phong thủy
Hỏi: Xin chào chuyên gia! Tôi đang muốn trang trí phòng cưới có đèn ngủ ở trên đầu giường song chồng tôi bảo nên treo hai bên sẽ tốt hơn về mặt phong thủy. Anh ấy giải thích rằng, treo đèn đầu giường sẽ gây áp lực lên người ngủ, về lâu dài sẽ không tốt cho sức khỏe của cả hai vợ chồng.
Chọn màu rèm cửa mang lại may mắn cho nhà ở
Rèm cửa cũng giống như lông mi trên mắt của chúng ta, ngoài tác dụng làm đẹp thì giá trị thực dụng của nó rất cao. Bài trí rèm cửa nên lưu ý chọn màu phong thủy để mang lại may mắn cho gia chủ.

Chúng tôiĐiều khoảnHỏi đápKiếm tiền