Văn 8 Soạn bài đập đá ở Côn Lôn

Soạn bài đập đá ở Côn Lôn của Phan Châu Trinh

I. Đọc – hiểu văn bản

Câu 1. Em hình dung công việc đập đá của người tù ở Côn Đảo là công việc như thế nào ?

- Không gian :

Đập đá vốn là công việc nặng nhọc. Đập đá ở Côn Đảo lại càng cực nhọc hơn vì nhà tù và thiên nhiên đều khắc nghiệt.

Côn Lôn, cái tên đảo ấy từ lâu đã gắn liền với một nỗi ghê sợ hãi hùng : nơi lưu đày ấy là nơi một đi khó có ngày trở lại, ở đó là la động khổ sai đến kiệt sức, là cùm gông, đánh đập, tra tấn dã man, là bắn giết…

- Điều kiện làm việc :

Đứng giữa đất Côn Lôn là đứng giữa sóng gió của biển cả, non cao, là cái tư thế « đội trời, đạp đất », hiên ngang, sừng sững đạp lên gian khổ, vượt lên cả cái chết, không hề một chút sợ hãi, giữa tất cả những điều ấy mà đứng vững được là anh hùng rồi.

- Tính chất công việc :

Kẻ thù chọn công việc đập đá công việc khổ sai cưỡng bức để tàn phá dữ dội thân thể và tiêu hao sức lực của người tù, hòng khuất phục ý chí của họ.

- Tinh thần của người tù :

Câu mở đầu của bài thơ gợi lên thế đứng của con người giữa không gian đất trời : « đứng giữa đất Côn Lôn ».

Trước hết, đó không phải thế đứng của một kẻ tầm thường, mà là thế đứng của kẻ « làm trai », của người đang làm phận sự của kẻ anh hùng. Trong quan hệm nhân sinh truyền thống, « làm trai » đồng nghĩa với « làm anh hùng », « chí làm trai » chính là « chí anh hùng ».

Chí làm trai dặm nghìn da ngựa

Gieo Thái sơn nhẹ tựa hồng mao.

(Chinh phụ ngâm – Đoàn Thị Điểm)

Chí làm trai Nam, Bắc, Tây, Đông

Cho phí sức vẫy vùng trong bốn bể.

(Chí anh hùng – Nguyễn Công Trứ)

Làm trai trong cõi thế gian

Phò đời, giúp nước, phơi gan anh hùng.

(Lục Vân Tiên – Nguyễn Đình Chiểu)

Nói “làm trai” là tỏ lòng kiêu hãng của người có chí lớn, có khát vọng hành động mãnh liệt để tự khẳng định mình. Phan Bội Châu trong bài Văn tế Phan Chu Trinh đã ca ngợi ông là người có chí “viễn đại”, Phan Châu Trinh mất coi như “thời thế khuất anh hùng”.

Sau nữa, con người như thế lại đứng trong một tư thế rất đàng hoàng giữa nơi lưu đày quanh năm sóng vỗ:”Đứng giữa đất Côn Lôn”. Đó đúng là tư thế của đấng nam nhi anh hủng!

Câu thơ mở đầu toát lên một vẻ đẹp cao cả, hùng tráng.

Câu 2. Bốn câu thơ đầu có hai nghĩa. Hai lớp nghĩa đó là gì? Phân tích giá trị nghệ thuật của những câu thơ đó. Nhận xét về khấu khí của tác giả.

- Bốn câu thơ đầu :

Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn,

Lừng lẫy làm cho lở núi non

Xách búa đánh tan năm bảy đống

Ra tay đập bể mấy trăm hòn.

Có hai lớp nghĩa :

+ Phan Châu Trinh đã miêu tả công việc lao động khổ sai như một chiến công chinh phục của dùng sĩ với sức mạnh phi thường.

+ Đối tượng chinh phục của dũng sĩ « đạp đá » là… « đá » !. Thật đúng là « kì phụng địch thủ » vì « trơ như đá », « rắn mặt như đá » mà !

- Giá trị nghệ thuật của 4 câu thơ đầu.

Tác giả chọn bút pháp khoa trương và giọng điệu pha chút tự hào khiến co nhà nho, người tù Phan Châu Trinh chân yếu tay mền « bạch diện thư sinh » ấy thoắt biến thành một dũng sĩ với vóc dáng khổng lồ và sức mạnh phi thường.

+ Chàng dũng sĩ « đập đá » ấy có khí thế bừng bừng, hiên ngang, « lừng lẫy » như bước vào một cuộc giao tranh quyết liệt, sống mái với kẻ thù không đội trời chung.

+ Chiếc búa « đập đá » trở thành một vũ khí thật ghê gớm của chàng dũng sĩ. Hành động của chàng thật quả quyết, mạnh mẽ « xách búa », « ta tay », « đập bể » hệt như người anh hùng đang bất bình trước sự bất công sẵn sàng « ra tay » hành động vì công lí và lẽ phải.

+ Đá khổng lồ thì sừng sững như « núi non », đá hạng vừa thì cũng « năm bảy đống », đá nhỏ thì cũng thành đội ngũ « mấy trăm hòn » trùng điệp bao vây dũng sĩ.

Nhưng chàng dũng sĩ thật can đảm quyết không sợ « đá ». Chàng « tả xung hữu đột », đánh trực diện, « đánh » sang phải, « đập » sang trái với sức mạnh thần kì. Kẻ thù bị đánh sụp ổ, bị đánh tan tành ! (lở núi non, tan năm bảy đống, bể mấy trăm hòn).

- Khẩu khí của tác giả.

+ Cách miêu tả những động tác, lại là những động tác có chọn lọc, cùng với những động từ và tính từ rất mạnh và rất gợi được sử dụng liên tiếp (làm cho lở, đánh tan, đập bể) ; nhịp thơ mạnh, dồn dập, gấp gáp… tạo nên không khí sôi động, dữ dội của trận giao tranh ác liệt. Mỗi nhịp thơ như ứng với một nhịp búa vung lên, giáng xuống.

Dũng sĩ đập đá mà như muốn san bằng bất công, tàn ác vì đại nghĩa ở đời.

Câu 3. Bốn câu thơ cuối bộc lộ trực tiếp những cảm xúc và suy nghĩ của tác giả. Em hãy tìm hiểu ý nghĩa của 4 câu thơ này và cách thức biểu hiện cảm xúc của tác giả.

- Khí phách vẫn là khí phách hiên ngang, khẩu khí vẫn là khẩu khí của người anh hùng, nhưng giong thơ đã chuyển sang tự bộc bạch :

Tháng này bao quản thân sành sỏi

Mưa nắng càng bền dạ sắt son.

Cái giây phút suy tư, trầm lắng hướng nội này thật đáng quý. Hai câu luận hay ở độ lắng sâu, như một lời lòng tự dặn lòng, khắc họa một vẻ đẹp khác của người chiến sĩ cách mạnh. Người chiến sĩ cách mạng không chỉ đẹp ở tư thế lẫm liệt, oai phong có màu sắc thần thoại, sử thi, mà còn đẹp một vẻ đẹp rất con người, vẻ đẹp nội tâm rất thực.

- Tác dụng của việc chuyển giọng điệu :

+ Tạo sự sâu lắng của cảm xúc, của tâm hồn.

+ Sau cái sôi động của trận giao tranh ác liệt, sau cái chát chúa của những nhát búa giáng xuống « đập tan », « đập bể », « năm bảy đống », « mấy trăm hòn », « làm cho lở núi non » người dũng sĩ dừng tay lại, có những phút suy tư.

+ Trận đánh vừa qua mới là hiệp đầu. Cuộc chiến đấu còn dai dẳng « tháng ngày » triền miên.

+ Tù ngục, nơi đày ải Côn Lôn «là một trường học thiên nhiên » để thử thách « chí làm trai ». Anh hùng đâu chỉ là chuyện một ngày, một trận đánh. Sự nghiệp vĩ đại cứu nước cứu dân đâu cần thứ anh hùng lửa rơm bùng lên chốc lát rồi tắt ngấm ngay.

+ Muốn xứng danh anh hùng để hoàn thành sự nghiệp cứu nước vĩ đại kia phải bền gan, vững chí, phải có tấm lòng sắt son, niềm tin sắt đá.

- Hai câu kết thể hiện ngay ý nghĩa sâu sắc của Phan Châu Trinh về sự nghiệp chung, về cá nhân mình, về cảnh ngộ hiện tại của bản thân.

+ Tác giả đem cái nỗi « gian nan của mình » bị án chém, án chung thân biệt xứ « đày ba ngàn dặm, gặp ân xá cũng không cho về » để so sánh với sự nghiệp « vá trời » cứu dân cứu nước vĩ đại ấy thì việc cá nhân mình cũng chỉ là « việc con con ».

+ Đem cái việc « lỡ bước » của mình mà so với hùng tâm, tráng chí của « những kẻ vá trời » trong đó có chính mình, thì cũng là « việc con con ».

So sánh để hiểu rõ hơn mình, hiểu rõ vị trí cá nhân mình trong sự nghiệp chung, Phan Châu Trinh trở nên lớn lao, đẹp đẽ hơn trong đức khiêm nhường của người chiến sĩ cách mạng mà vẫn giữ được vẻ đẹp lẫm liệt hiên ngang của « những kẻ vá trời ».

Câu 4. Nghệ thuật.

Bài thơ Đập đá ở Côn Lôn là bài thơ thất ngôn bát cú Đường luật rất độc đáo, đầy ấn tượng. Ngôn ngữ của bài thơ rất hàm súc, kết hợp tả thực với tượng trưng. Tác giả sử dụng biện pháp tu từ ẩn dụ tạo nên sức truyền cảm nghệ thuật lớn. Đặc biệt có những vần thơ đẹp bày tỏ một tư thế ngang tàng, một khí phách hiên ngang, một tấm lòng son sắt thủy chung với nước, với dân, với sự nghiệp cách mạng.

Câu 5. Ý nghĩa.

Đập đá ở Côn Lôn là bài thơ rất đặc sắc và độc đáo. Ngôn ngữ hàm súc. Kết hợp tả thực với tưởng tượng, sử dụng biện pháp nghệ thuật ẩn dụ, khoa tương, tác giả đã sáng tạo nên những vần thơ đẹp bằng một tư thế hiên ngang. Bài thơ làm người đọc xúc động vì một khí phách hiên ngang, một tấm lòng thủy chng với nước với dân, với sự nghiệp cách mạng của người chiến sĩ vĩ đại Phan Châu Trinh.

II. Luyện tập.

Cảm nhận của em sau khi đọc và học bài thơ Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác và Đập đá ở Côn Lôn.

- Không có gì có thể làm họ nản chí. Vẻ đẹp hào hùng của họ biểu hiện trước hết ở khíc phách hiên ngang, lẫm liệt trước những thử thách gian lao. 

- Khẩu khí của cả hai bài thơ đều là khẩu khỉ của những người anh hùng hào kiệt khi sa cơ, lỡ bước vào vòng tù ngục. Họ luôn cứng cỏi, vững tin và tiền đồ của đất nước và cách mạng.

Từ Khóa

bài thơ đập đá ở côn lôn,soạn bài muốn làm thằng cuội,đập đá ở côn lôn chế,đập đá ở côn lôn violet,văn bản đập đá ở côn lôn,soạn bài ôn luyện về dấu câu,côn lôn ở đâu,đập đá ở côn lôn bài giảng điện tử,

Tác giả: Lê Văn Toàn
25-09-2016
Note Nếu bạn có bất cứ thắc mắc gì về bài viết này. hãy để lại bình luận. Quan quản trị sẽ trả lời lại bạn ngay lập tức.

Đánh Giá


Cùng Tác Giả.

Văn 7 Soạn bài đặc điểm của văn bản nghị luận
Hướng dẫn Soạn bài đặc điểm của văn bản nghị luận của chương trình văn học lớp 7. Giúp cho các em học tốt môn ngữ văn của mình cũng như các quý phụ huynh tham khảo để giản dạy cho các em.
Bài trí bàn thờ Táo quân hợp phong thủy
Xét theo truyền thống văn hóa dân gian thì bàn thờ ông Táo đặt trong bếp có thể bên cạnh hoặc bên trên bếp, thể hiện tín ngưỡng của dân gian thờ vị thần cai quản chuyện bếp núc trong mỗi gia đình, với mong muốn giữ cho bếp lửa luôn ấm, nhà cửa êm đẹp, gia đạo thuận hòa, sung túc.
Những lưu ý phong thủy khi trồng cây trong bếp
Không gian khu bếp là một trong những nơi thích hợp để trang trí cây xanh, giúp cho không khí trong bếp luôn trong lành, mát mẻ. Theo phong thủy, trồng cây trong nhà bếp là một cách làm rất tốt đối nhà bếp nói riêng và nhà ở nói chung. Tuy nhiên, khi trồng cây trong khu vực bếp ăn, bạn cần nhờ một số lưu ý về mặt phong thủy.
Hóa giải phong thủy cho nhà cuối ngõ
Thông thường, mọi người thích chọn nhà phía cuối ngõ cụt vì nghĩ là ở đó sẽ an toàn, nhưng thực ra ở đây sẽ phải chịu sự hạn chế về kiến trúc. Nhà cuối ngõ thường không dễ xây đẹp như các căn nhà ở vị trí khác.
Phong thủy cho bếp xài chung
Tôi đang ở nhà cấp 4 thuê tạm một thời gian, trong phòng không có bếp, phải xài chung bếp với mấy phòng khác thì có bị sai về phong thuỷ không và có cần bố trí bếp trong phòng theo tuổi gia chủ không?” (Lâm Minh Văn, đường Bành Văn Trân, quận Tân Bình)
Tuổi hợp với kinh doanh bất động sản trong năm Ất Mùi
Theo phong thủy học,trong năm Ất Mùi những người tuổi Mão hay cung Chấn sẽ làm ăn thành công về tài vận cũng như bất động sản.
Mẹo phong thủy giúp con học giỏi
Phong thủy có rất nhiều biện pháp ứng dụng để giải quyết khó khăn khi con bạn gặp phải những vấn đề rắc rối trong cuộc sống. Nếu những đứa trẻ nhà bạn bỗng nhiên hư, thường xuyên mắc lỗi hay học hành sa sút… thì một trong những điều bạn cần làm là xem lại phong thủy ngôi nhà của mình, từ đó có những biện pháp khắc phục hợp lý.
Văn 6 Soạn bài từ và cấu tạo của từ tiếng Việt
Hướng dẫn Soạn bài từ và cấu tạo của từ tiếng Việt của chương trình văn học lớp 6. Giúp cho các em học tốt môn ngữ văn của mình cũng như các quý phụ huynh tham khảo để giản dạy cho các em.
Cách bố trí, ánh sáng và màu sắc cho phòng khách
Theo nguyên lý phong thủy, phòng khách nên được đặt ở vị trí trung tâm của ngôi nhà vì đây là căn phòng hội tụ nhiều vượng khí nhất. Phong thủy trong phòng khách đòi hỏi sự kết hợp hài hòa giữa cách bố trí, ánh sáng và màu sắc…
Cách hóa giải cho cấu trúc cửa cắt cửa
Đối với phong thủy của ngôi nhà thì vị trí, hướng của cửa giữ vai trò rất quan trọng. Nếu không chú ý trong việc thiết kế cửa, rất có thể sẽ phạm phải các điều cấm kỵ, ảnh hưởng xấu tới gia chủ cũng như thành viên khác trong gia đình.

Chúng tôiĐiều khoảnHỏi đápKiếm tiền