Văn lớp 10 Soạn bài ca dao than thân yêu thương tình nghĩa

Hướng dẫn Soạn bài ca dao than thân yêu thương tình nghĩa của chương trình văn học lớp 10. Giúp cho các em học tốt môn ngữ văn của mình cũng như các quý phụ huynh tham khảo để giảng dạy cho các em.

Soạn bài ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa

I. Gợi ý trả lời câu hỏi

Câu 1.

Bài 1. Bài ca dao mở đầu bằng “Thân em như…’’ với âm điệu xót xa, bùi ngụi. Đây là lời than thân của người phụ nữ trong xã hội phong kiến xưa. Họ tự ví mình như “tấm lụa đào’’ – đẹp và phơi phới tuổi xuân – nhưng họ mang thân phận phụ thuộc, không thể tự quyết định hạnh phúc của mình. Do vậy, tâm trạng của họ là vừa xót xa cho thân phận, vừa lo lắng, bất an cho tương lai của mình.

Bài 2. Cũng mở đầu bằng hình thức “Thân em như…’’, nhưng ở bài ca dao này, sự thức về bản thân của người phụ nữ được nâng lên ở mức cao hơn, họ ý thức đượ giá trị của mình “Ruột trong thì trắng vỏ ngoài thì đen’’. Vì tự ý thức được giá trị bản thân nên họ càng chua xót, ngậm ngùi bởi không ai biết được giá trị của họ, họ phải tự bộc bạch :

Ai ơi nếm thử mà xem

Nếm ra, mới biết rằng em ngọt bùi

Rõ ràng, ngoài lời than thân, bài ca dao này còn là tiếng nói khẳng định mạnh mẽ giá trị, phẩm chất của người phụ nữ.

Câu 2. Bài 3.

- Bài ca dao này không mở đầu trực tiếp như hai bài thơ trên mà dùng lối nói đưa đẩy, gợi cảm hứng. Cách mở đầu này thường xuất hiện trong ca dao với hình thức : “Trèo lên cây bưởi hái hoa…’’, “Trèo lên cây gạo cao cao…’’. Nếu hình thức “Thân em như…’’ là nỗi đau về thân phận người phụ nữ thì hình thức “Trèo lên…’’ là nỗi đau vì tình duyên lở dở, thường là lời của chàng trai.

- “Ai’’ là đại từ phiếm chỉ hàm ý chỉ những thế lực cản trở tình duyên đôi lứa. Câu hỏi tu từ bật ra như lời ai oán, xót xa cho số phận. Tình duyên không thành nhưng tình nghĩa của người con trai vẫn trước sau không thay đổi. Tình nghĩa đó được ví như mặt trời, mặt trăng, các vì sao từ xưa đến nay vẫn thế. Nhân vật trữ tình đã lấy hình ảnh thiên nhiên, vũ trũ là cái to lớn, vĩnh hằng để nói lên tình nghĩa con người bền vững, thủy chung.

- Dẫu không đến được với nhau, tình yêu của chàng trai dành cho cô gái vẫn vẹn tròn. Chàng trai vẫn một lòng đợi chờ :

“Ta như sao Vượt chờ trăng giữa trời’’

Một hình ảnh so sánh thật đẹp nhưng cũng thật buồn. Sao Vượt chờ trăng nhưng trăng và sao Vượt chẳng bao giờ gần nhau được. Tình cảm của chàng trai cũng thế. Hình ảnh “sao Vượt chờ trăng giữa trời’’ gợi cảm giác mỏi mòn của sự chờ đợi, của sự cô đơn khiến cho cả bài ca dao bàng bạc nỗi buồn da diết và sâu lắng.

Câu 3. Bài 4.

Bài ca dao này đã diễn tả tình cảm thương nhớ của lứa đôi yêu nhau một cách tinh tế, gợi cảm thông qua các biểu tượng “khăn’’, “đèn’’, “mắt’’. Ở đây, “khăn’’, “đèn’’ được nhân hóa, còn “mắt’’ là phép hoán dụ để nói lên nhân vật trữ tình. Mượn biểu tượng “khăn’’, “đèn’’, “mắt’’ cô gái kín đáo, ý nhị bộc lộ tình cảm thương nhớ của mình đối với người yêu.

Sáu câu thơ đầu được viết theo lối vắt dòng, đồng thời từ “khăn’’ ở vị trí đầu được láy lại 6 lần và ba lần điệp khúc “khăn thương nhớ ai’’ tạo cảm giác triền miên, da diết. Cái khăn được miêu tả với các trạng thái “rơi xuống đất’’, “vắt lên vai’’, “chùi nước mắt’’ làm ta liên tưởng tới hình ảnh một con người cụ thể đang trong tâm trạng ngổn ngang trăm mối tơ vò, đi đi lại lại bứt rứt không yêu bởi trong lòng đang cồn cào nỗi thương nhớ người yêu.

Thanh bằng là thanh được sử dụng chủ đạo trong bài ca dao này, tạo cho bài thơ một âm hưởng bâng khuâng, da diết.

Câu 4. Bài 5. 

Đây là một câu ca dao rất đẹp, giàu chất thơ. Nó là sự thổ lộ tình yêu của người con gái một cách ý nhị. Hình ảnh chiếc cầu là một chi tiết xuất hiện nhiều trong ca dao như :

“Cô kia cắt cỏ bên sông

Muốn sang anh ngả cành hồng cho sang’’.

“Gần đây mà chẳng sang chơi

Để em ngắt ngọn mồng tơi bắc cầu’’.

Xưa nay, ước mong được ở gần nhau là ước mơ chính đáng của các đôi lứa yêu nhau. Ca dao đã thể hiện ước mong đó một cách sâu sắc, duyên dáng. Cô gái ước mong “sông rộng một gang’’ để “bắc cầu dải yếm’’ cho chàng sang chơi. Hình ảnh chiếc cầu giải yếm mãnh liệt và cũng là một ý tưởng táo bạo của cô gái.

Câu 5. Bài 6.

- Hình ảnh “muối’’ và “gừng’’ là những biểu tượng trong ca dao. Người bình dân tìm thấy ở đây những đặc tính riêng của từng hình ảnh và sự gắn bó tự nhiên giữa các hình ảnh mang ý nghĩa tượng trưng cho nghĩa tình của con người. Gừng cay – muối mặn biểu trưng cho sự gắn bó thủy chung của con người.

- Tình nghĩa vợ chồng gắn bó keo sơn “nghĩa nặng tình dày’’, do vậy “có xa cách đi nữa cũng ba vạn sáu nghìn ngày mới xa’’, câu bát được cải biến thành 13 tiếng, nhịp thơ kéo dài càng làm tăng tính chất khẳng định về sự thủy chung son sắt của tình nghĩa vợ chồng. Ba vạn sáu nghìn ngày là một trăm năm, cũng là cách nói chỉ một đời người. Có nghĩa là sẽ chẳng bao giờ xa cách, chẳng có gì chia lìa tình nghĩa vợ chồng. Cách nói ý nhị và sâu sắc vô cùng.

Một số câu ca dao có biểu tượng muối – gừng :

“Tay nâng chén muối, đĩa gừng

Gừng cay, muối mặn xin đừng quên nhau’’

“Muối ba năm muối đang còn mặn

Gừng chín tháng gừng hãy còn cay,

Đạo nghĩa cang thường chớ đổi từng ngày

Dẫu làm nên danh vọng hay rủi có ăn mày, ta cũng theo nhau’’.

II. Luyện tập

Bài tập 1. Tìm năm bài ca dao mở đầu bằng “Thân em như…’’ và phân biệt sắc thái ý nghĩa của chúng.

Một số bài ca dao có mở đầu bằng “Thân em như…’’.

“Thân em như hạt mưa sa

Hạt vào đài các hạt ra ruộng cày’’

“Thân em như cá trong lờ

Hết phương vùng vẫy không biết nhờ nơi đâu’’

“Thân em như giếng giữa đàng

Người khôn rửa mặt, người phàm rửa chân’’

"Thân em như quả xoài trên cây

Gió đông gió tây nó nam gió bắc

Nó đánh lúc la lúc lắc trên cành

Một mai rụng xuống biết vào tay ai?’’

“Thân em như hạt cau khô

Kẻ thanh tham mỏng, người khô tham dày’’.

Học sinh tự tìm thêm những bài khác nhau. Sắc thái tình cảm của mỗi bài ca dao mỗi khác nhau, học sinh tự phân tích để tìm ra sự khác nhau đó.

Bài tập 2. Tìm thêm những bài ca dao nói về nỗi nhớ người yêu.

Gợi ý:

Ca dao về nỗi nhớ:

“Nhớ ai bổi hổi bồi hồi

Như đứng đống lửa, như ngồi đống than’’

“Nhớ ai như nhớ thuốc lào

Đã chôn điếu xuống lại đào điếu lên”

“Nhớ ai  ra ngẩn vào ngơ

Đêm quên giấc ngủ, ngày mơ tiếng cười’’.

“Nhớ anh em chỉ nằm dài

Cơm ăn thì nghẹn, nước mắt chảy hoài không khô”

“Trông anh đã mấy thu tròn,

Khăn lau nước mắt đã mòn con ngươi”.

“Nhớ chàng như bút nhớ nghiên

Như mực nhớ giấy, như thuyền nhớ sông”.

“Nhớ chàng như vợ nhớ chồng

Như chim nhớ tổ, như rồng nhớ mây”.

Ca dao có hình ảnh chiếc khăn:

“Gửi khăn, gửi áo, gửi lời

Gửi đôi chàng mạng cho người đàng xa”

“Nhớ khi khăn mở, trầu trao

Miệng chỉ cười nụ biết bao nhiêu tình”

“Cầm lược thì nhớ tới gương

Cầm khăn nhớ túi, đi đường nhớ nhau”

“Ước gì anh hóa  ra hoa

Để em nâng lấy rồi mà cài khăn”.

“Khăn đào vắt ngọn cành mơ

Mình xuông đằng ấy, bao giờ mới lên”.

“Em về anh mượn khăn tay

Gói câu tình nghĩa lâu ngày sợ quên”.

“Khăn rằn quấn cổ hay hay

Thấy em ôm ốm mình dây anh thương liền”

….

Từ Khóa

ca dao yêu thương tình nghĩa lớp 10 nâng cao,ca dao than thân lớp 10 nâng cao,soạn bài ca dao than thân lớp 10 nâng cao,soạn bài ca dao hài hước,ca dao than thân yêu thương tình nghĩa lớp 10,giáo án ca dao than thân yêu thương tình nghĩa lớp 10,ca dao than thân yêu thương tình nghĩa violet,bài giảng ca dao than thân yêu thương tình nghĩa,

Tác giả: Lê Văn Toàn
10-10-2016
Note Nếu bạn có bất cứ thắc mắc gì về bài viết này. hãy để lại bình luận. Quan quản trị sẽ trả lời lại bạn ngay lập tức.

Đánh Giá


Cùng Tác Giả.

Ý nghĩa về công thức 2n+1 của bậc thang
Khi thi công bậc cầu thang, các kiến trúc sư luôn quan tâm đến yếu tố phong thủy, đặc biệt là công thức 2n+1. Tuy nhiên, nhiều gia chủ chưa hiểu rõ ý nghĩa của điều đó.
Những sai lầm nên tránh trong phong thủy nhà ở
Đặt tivi trong phòng ngủ, kê giường quá sát tường hay để hệ thống ống nước rò rỉ… là những điều cần tránh trong phong thủy.
Những bí quyết phong thủy giúp thu hút vận may
Theo các nhà phong thủy, nếu bạn đang gặp xui xẻo trong cuộc sống, hãy thực hiện theo vài cách đơn giản dưới đây để thu hút vận may.
Cách hóa giải những lỗi phong thủy ảnh hưởng đến tình duyên
Đôi khi quá chú trọng những yếu tố khác mà gia chủ quên mất những tiểu tiết tuy nhỏ nhưng lại là lỗi phong thủy phổ biến dễ phá hỏng nhân duyên của mình.
Văn lớp 10 Soạn bài Uy-lít-xơ trở về
Hướng dẫn Soạn bài Uy-lít-xơ trở về của chương trình văn học lớp 10. Giúp cho các em học tốt môn ngữ văn của mình cũng như các quý phụ huynh tham khảo để giảng dạy cho các em.
Bổ sung cây xanh trong văn phòng tăng hiệu quả làm việc
Việc bổ sung cây xanh trong văn phòng sẽ tăng hiệu quả làm việc và sự thoải mái tinh thần cho các nhân viên.
Treo chuông trong cửa hàng sẽ đem lại may mắn và tài lộc
Theo phong thủy, chuông ngân mang ý nghĩa báo hiệu tin mừng, được xem là biểu tượng mang lại may mắn và tài lộc.
Những đại kỵ cần biết khi mua lại nhà cũ
Ngày nay, cùng với tốc độ phát triển đô thị ngày càng nhanh, lượng giao dịch nhà ở cũng vì thế mà tăng theo, trong đó tỉ lệ giao dịch mua bán nhà cũ ngày một lớn.
Văn 7 Soạn bài bố cục và phương pháp lập luận trong bài văn nghi luận
Hướng dẫn Soạn bài bố cục và phương pháp lập luận trong bài văn nghi luận của chương trình văn học lớp 7. Giúp cho các em học tốt môn ngữ văn của mình cũng như các quý phụ huynh tham khảo để giản dạy cho các em.
Bố trí thiết bị nghe nhìn theo bản mệnh ngũ hành
Chọn thiết bị nghe nhìn theo bản mệnh ngũ hành sẽ mang lại sự hòa hợp và cân bằng trong phong thủy cho gia chủ.

Chúng tôiĐiều khoảnHỏi đápKiếm tiền