Văn lớp 10 Soạn bài nhàn

Soạn bài nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm

I. Gợi ý trả lời câu hỏi

Câu 1. Cách dùng số từ, danh từ trong câu thơ thứ nhất và nhịp điệu hai câu thơ đầu có gì đáng chú ý? Hai câu thơ ấy cho ta hiểu hoàn cảnh cuộc sống và tâm trạng của tác giả như thế nào?

Nguyễn Bỉnh Khiêm xuất hiện như một lão nông thực thụ với “Một mai, một cuốc, một cần câu”. Cách sử dụng số từ “một…, một…, một…” cho ta thấy tác giả đã chuẩn bị sẵn sàng cho công việc và có sử chủ động (mai để đào đất, cuốc để xới đất và cần câu để câu cá) chứ hoàn toàn không phải là hành động của một phút cao hứng. Cách nhắt nhịp 2/2/3 tạo cho câu thơ sự thảnh thơi, nhàn nhã.

Câu thơ thứ hai càng nêu bật sự nhàn nhã trong cuộc sống của cụ trạng Nguyễn Bỉnh Khiêm: “Thơ thẩn dầu ai vui thú nào”. Mặc kệ “ai” với những thú vui nào, cụ Trạng vẫn thơ thẩn với cuộc sống ruộng vườn của mình, không lo toan, không vướng bận. Câu thơ toát lên phong thái của một bậc danh sĩ ẩn cư nơi ruộng vườn, ngày ngày vui thú với cảnh nông thôn.

Câu 2. Anh / chị hiểu thế nào là nơi “vắng vẻ”, chốn “lao xao”? Quan điểm của tác giả về “dại” và “khôn” như thế nào? Tác dụng biểu đạt ý của nghệ thuật đối trong hai câu thơ 3 và 4?

Cách nói hóm hỉnh song qua đó toát lên quan niệm nhân sinh của tác giả. Cụ Trạng tự nhận mình là “dại”, chấp nhận tiếng dại của “miệng thế” chê bai để “tìm nơi vắng vẻ”, mặc cho “Người khôn, người đến chốn lao xao”. Câu thơ sử dụng cách nói ngược nghĩa. Tuyết Giang Phu Tử với sự thâm trầm, trải đời đã tận hiểu sự đua chen, trói buộc của vòng danh lợi, bởi thế ông phủi tay với những sự đua chen ở “chốn lao xao”. Tự nhận là “dại”, song thực chất là “khôn”, cũng giống như những người trải nghiệm, cứ luẩn quẩn trong vòng danh lợi, cứ nghĩ mình “khôn” nhưng thực chất là “dại”.

Nghệ thuật đối: “ta” đối với “người”, “dại” đối với “khôn”, “nơi vắng vẻ” đối với “chốn lao xao”. Ta tìm nơi vắng vẻ tức tìm đến sự tĩnh lặng của tự nhiên, tìm đến sự yên tĩnh trong tâm hồn, không bon chen, không cầu canh; còn người tìm đến chốn lao xao là tìm đến chốn quan trường, tuy sang trọng, quyền quý, song phải bon chen, đối chọi, cảnh giác… Nghệ thuật đối tạo sự so sánh giữa hai cách sống, qua đó khẳng định triết lí sống của tác giả.

Câu 3. Các sản vật và khung cảnh sinh hoạt trong hai câu thơ 5, 6 có gì đáng chú ý? Hai câu thơ cho thấy cuộc sống của Nguyễn Bỉnh Khiêm như thế nào? (Quê mùa, khổ cực? Đạm bạc mà thanh cao? Hòa hợp với tự nhiên?)

Cuộc sống ẩn cư ở nông thông của cụ Trạng tuy đạm bạc mà không kham khổ, đạm bạc mà thanh cao:

“Thu ăn măng trúc, đông ăn giá

Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”.

Món ăn của ông là những thức có sẵn ở ruộng vườn, mùa nào thức nấy. Cuộc sống sinh hoạt của cụ giống như một người nông dân thực thụ, cũng tắm hồ, tắm ao. Hai câu thơ vẽ nên cảnh sinh hoạt bốn mùa của tác giả, mùa bào cũng thong dong, thảnh thơi. Cách sống thanh cao, nhẹ nhàng, bình yên vô cùng.

Câu 4. Đọc chú thích 4 để hiểu điển tích được vận dụng trong hai câu thơ cuối. Anh / chị  cảm nhận như thế nào về nhân cách của Nguyễn Bỉnh Khiêm?

Hai câu cuối thể hiện vẻ đẹp trí tuệ của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Nguyễn Bỉnh Khiêm là một bậc thức giả uyên thâm, cũng đã từng vào ra chốn quan trường, đã tận hiểu quy luật biến dịch của cuộc đời, cũng hiểu danh lợi chỉ là phù du, do đó đã phủi tay với vòng danh lợi, tìm sự tĩnh lặng cho tâm hồn, hòa nhập cùng thiên nhiên.

“Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống

Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao” 

Xem phú quý chỉ là một giấc chiêm bao, một giấc mộng hư ảo, đó là cái nhìn của một nhân cách lớn, của một trí tuệ lớn.

Câu 5. Quan niệm sống nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm là gì?

- Không vất vả, cực nhọc.

- Không quan tâm tới xã hội, chỉ lo cho cuộc sống nhàn tản của bản thân.

- Xa lánh nơi quyền quý giữ cốt cách thanh cao.

- Hòa hợp với tự nhiên.

- Quan niệm sống đó tích cực hai tiêu cực. Vì sao? 

Quan niệm sống nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm không phải là trốn tránh sự vất vả để tận hưởng sự nhàn rỗi, cũng không phải là thái độ lánh đời, không quan tâm tới xã hội. Cần hiểu chữ “nhàn” thái độ lánh đời, không quan tâm tới xã hội. Cần hiểu chữ “nhàn” mà Nguyễn Bỉnh Khiêm nói là thái độ không đua chen trong vòng danh lợi để giữ cốt cách thanh cao, nhàn là về với ruộng vườn để hòa hợp với thiên nhiên, vui thú cùng cây cỏ. Nhàn là làm một lão nông “Một mai, một cuốc, một cần câu” và “Thu ăn măng trúc, đông ăn giá; Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”, nuôi dưỡng tinh thần trong sự khoáng đạt của tự nhiên. Nguyễn Bỉnh Khiêm nhàn thân nhưng không nhàn tâm. Nên hiểu, dẫu ẩn cư ở ruộng vườn nhưng Nguyễn Bỉnh Khiêm vẫn luôn canh cánh trong lòng nỗi lo cho dân, cho nước. Một người bộc trực, thẳng tính, vì lo lắng cho xã tắc đã từng dâng sớ xin vua chém mười tám lộng thần không thể nào trở thành một người vô ưu trước những tình cảnh của dân của nước được. Đặt trong hoàn cảnh chế độ phong kiến đang trên đà khủng hoảng, những giá trị đạo đức đang có biểu hiện suy vi, người hiền không có đất dụng thi quan niệm của Nguyễn Bỉnh Khiêm là một quan niệm sống tích cực.

II. Luyện tập

Qua bài thơ “nhàn”, anh (chị) hãy làm sáng tỏ sự kết hợp giữa yếu tố trữ tình và triết lí trong thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm.

Từ Khóa

soạn bài đọc tiểu thanh kí,bài thơ nhàn,

Tác giả: Lê Văn Toàn
09-10-2016
Note Nếu bạn có bất cứ thắc mắc gì về bài viết này. hãy để lại bình luận. Quan quản trị sẽ trả lời lại bạn ngay lập tức.

Đánh Giá


Cùng Tác Giả.

Chọn đất làm nhà theo ngũ hành
Đối với mảnh đất làm nhà hay nơi huyệt táng, nếu lấy vị trí ngôi nhà hay ngôi mộ làm mốc phương vị thì phong thuỷ gọi bên trái là Thanh long, bên phải là Bạch hổ, đằng trước là chu tước, miếng đất ngay sát nhà là Minh đường, đằng sau là Huyền vũ.
Vai trò của đèn chùm pha lê trong phong thủy
Rất nhiều người sử dụng đèn chùm pha lê để “trang điểm” cho ngôi nhà của mình. Ngoài công năng trang trí, làm đẹp cho nội thất căn nhà, đèn chùm pha lê còn có những công dụng đáng kể về mặt Phong Thủy, sau đây:
Bài trí bếp theo phong thủy có lợi cho sức khỏe
Nếu biết thực hành phong thủy đúng cách, không gian sống trong gia đình sẽ được cải thiện. Bài trí bếp theo phong thủy không chỉ giúp không gian nấu nướng khoa học hơn mà còn có lợi cho sức khỏe và hòa khí của các thành viên cho gia đình.
Trồng quá nhiều cây trên ban công sẽ gây bất lợi cho nhà ở
Trồng cây cối giúp ban công xanh mát, tươi đẹp hơn nhưng nếu để quá nhiều cây không tốt về phong thủy bởi nó sẽ làm giảm đi lượng ánh sáng vào phòng.
Văn 8 Soạn bài lựa chọn trật tự từ trong câu (luyện tập)
Hướng dẫn Soạn bài lựa chọn trật tự từ trong câu (luyện tập) của chương trình văn học lớp 8. Giúp cho các em học tốt môn ngữ văn của mình cũng như các quý phụ huynh tham khảo để giản dạy cho các em.
Đặt máy giặt ở đâu để tốt cho sức khỏe
Theo nghiên cứu của phong thủy, việc đặt máy giặt đúng vị trí trong căn nhà sẽ giúp các thành viên trong gia đình sống thoải mái và khỏe mạnh. Máy giặt được xem như tương ứng với dạ dày và tim trong cơ thể con người và thuộc Hỏa.
Văn học 11 Soạn bài khóc dương khuê
Hướng dẫn Soạn bài khóc dương khuê của chương trình văn học lớp 11. Giúp cho các em học tốt môn ngữ văn của mình cũng như các quý phụ huynh tham khảo để giảng dạy cho các em.
Lưu ý phong thủy khi bố trí phòng tắm
Với những chi tiết nhỏ như vòi hoa sen, bồn tắm… cũng ảnh hưởng tới tài vận của gia chủ. Dưới đây là một vài lưu ý để bạn bố trí phòng tắm hợp với phong thủy.
Văn học 12 Phân tích bài Con đường trở thành kẻ sĩ hiện đại của Nguyễn Khắc Viện
Hướng dẫn Phân tích bài Con đường trở thành kẻ sĩ hiện đại của Nguyễn Khắc Viện của chương trình văn học lớp 12. Giúp cho các em học tốt môn ngữ văn của mình cũng như các quý phụ huynh tham khảo để giảng dạy cho các em.
Phong thủy nhà ở mang vinh hoa lại cho gia chủ
Người xưa cho rằng: “đất tốt, cây cối sẽ xanh tươi; nhà ở tốt sẽ mang vinh hoa cho con người”.

Chúng tôiĐiều khoảnHỏi đápKiếm tiền