Văn lớp 10 Soạn bài nhàn

Soạn bài nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm

I. Gợi ý trả lời câu hỏi

Câu 1. Cách dùng số từ, danh từ trong câu thơ thứ nhất và nhịp điệu hai câu thơ đầu có gì đáng chú ý? Hai câu thơ ấy cho ta hiểu hoàn cảnh cuộc sống và tâm trạng của tác giả như thế nào?

Nguyễn Bỉnh Khiêm xuất hiện như một lão nông thực thụ với “Một mai, một cuốc, một cần câu”. Cách sử dụng số từ “một…, một…, một…” cho ta thấy tác giả đã chuẩn bị sẵn sàng cho công việc và có sử chủ động (mai để đào đất, cuốc để xới đất và cần câu để câu cá) chứ hoàn toàn không phải là hành động của một phút cao hứng. Cách nhắt nhịp 2/2/3 tạo cho câu thơ sự thảnh thơi, nhàn nhã.

Câu thơ thứ hai càng nêu bật sự nhàn nhã trong cuộc sống của cụ trạng Nguyễn Bỉnh Khiêm: “Thơ thẩn dầu ai vui thú nào”. Mặc kệ “ai” với những thú vui nào, cụ Trạng vẫn thơ thẩn với cuộc sống ruộng vườn của mình, không lo toan, không vướng bận. Câu thơ toát lên phong thái của một bậc danh sĩ ẩn cư nơi ruộng vườn, ngày ngày vui thú với cảnh nông thôn.

Câu 2. Anh / chị hiểu thế nào là nơi “vắng vẻ”, chốn “lao xao”? Quan điểm của tác giả về “dại” và “khôn” như thế nào? Tác dụng biểu đạt ý của nghệ thuật đối trong hai câu thơ 3 và 4?

Cách nói hóm hỉnh song qua đó toát lên quan niệm nhân sinh của tác giả. Cụ Trạng tự nhận mình là “dại”, chấp nhận tiếng dại của “miệng thế” chê bai để “tìm nơi vắng vẻ”, mặc cho “Người khôn, người đến chốn lao xao”. Câu thơ sử dụng cách nói ngược nghĩa. Tuyết Giang Phu Tử với sự thâm trầm, trải đời đã tận hiểu sự đua chen, trói buộc của vòng danh lợi, bởi thế ông phủi tay với những sự đua chen ở “chốn lao xao”. Tự nhận là “dại”, song thực chất là “khôn”, cũng giống như những người trải nghiệm, cứ luẩn quẩn trong vòng danh lợi, cứ nghĩ mình “khôn” nhưng thực chất là “dại”.

Nghệ thuật đối: “ta” đối với “người”, “dại” đối với “khôn”, “nơi vắng vẻ” đối với “chốn lao xao”. Ta tìm nơi vắng vẻ tức tìm đến sự tĩnh lặng của tự nhiên, tìm đến sự yên tĩnh trong tâm hồn, không bon chen, không cầu canh; còn người tìm đến chốn lao xao là tìm đến chốn quan trường, tuy sang trọng, quyền quý, song phải bon chen, đối chọi, cảnh giác… Nghệ thuật đối tạo sự so sánh giữa hai cách sống, qua đó khẳng định triết lí sống của tác giả.

Câu 3. Các sản vật và khung cảnh sinh hoạt trong hai câu thơ 5, 6 có gì đáng chú ý? Hai câu thơ cho thấy cuộc sống của Nguyễn Bỉnh Khiêm như thế nào? (Quê mùa, khổ cực? Đạm bạc mà thanh cao? Hòa hợp với tự nhiên?)

Cuộc sống ẩn cư ở nông thông của cụ Trạng tuy đạm bạc mà không kham khổ, đạm bạc mà thanh cao:

“Thu ăn măng trúc, đông ăn giá

Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”.

Món ăn của ông là những thức có sẵn ở ruộng vườn, mùa nào thức nấy. Cuộc sống sinh hoạt của cụ giống như một người nông dân thực thụ, cũng tắm hồ, tắm ao. Hai câu thơ vẽ nên cảnh sinh hoạt bốn mùa của tác giả, mùa bào cũng thong dong, thảnh thơi. Cách sống thanh cao, nhẹ nhàng, bình yên vô cùng.

Câu 4. Đọc chú thích 4 để hiểu điển tích được vận dụng trong hai câu thơ cuối. Anh / chị  cảm nhận như thế nào về nhân cách của Nguyễn Bỉnh Khiêm?

Hai câu cuối thể hiện vẻ đẹp trí tuệ của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Nguyễn Bỉnh Khiêm là một bậc thức giả uyên thâm, cũng đã từng vào ra chốn quan trường, đã tận hiểu quy luật biến dịch của cuộc đời, cũng hiểu danh lợi chỉ là phù du, do đó đã phủi tay với vòng danh lợi, tìm sự tĩnh lặng cho tâm hồn, hòa nhập cùng thiên nhiên.

“Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống

Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao” 

Xem phú quý chỉ là một giấc chiêm bao, một giấc mộng hư ảo, đó là cái nhìn của một nhân cách lớn, của một trí tuệ lớn.

Câu 5. Quan niệm sống nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm là gì?

- Không vất vả, cực nhọc.

- Không quan tâm tới xã hội, chỉ lo cho cuộc sống nhàn tản của bản thân.

- Xa lánh nơi quyền quý giữ cốt cách thanh cao.

- Hòa hợp với tự nhiên.

- Quan niệm sống đó tích cực hai tiêu cực. Vì sao? 

Quan niệm sống nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm không phải là trốn tránh sự vất vả để tận hưởng sự nhàn rỗi, cũng không phải là thái độ lánh đời, không quan tâm tới xã hội. Cần hiểu chữ “nhàn” thái độ lánh đời, không quan tâm tới xã hội. Cần hiểu chữ “nhàn” mà Nguyễn Bỉnh Khiêm nói là thái độ không đua chen trong vòng danh lợi để giữ cốt cách thanh cao, nhàn là về với ruộng vườn để hòa hợp với thiên nhiên, vui thú cùng cây cỏ. Nhàn là làm một lão nông “Một mai, một cuốc, một cần câu” và “Thu ăn măng trúc, đông ăn giá; Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”, nuôi dưỡng tinh thần trong sự khoáng đạt của tự nhiên. Nguyễn Bỉnh Khiêm nhàn thân nhưng không nhàn tâm. Nên hiểu, dẫu ẩn cư ở ruộng vườn nhưng Nguyễn Bỉnh Khiêm vẫn luôn canh cánh trong lòng nỗi lo cho dân, cho nước. Một người bộc trực, thẳng tính, vì lo lắng cho xã tắc đã từng dâng sớ xin vua chém mười tám lộng thần không thể nào trở thành một người vô ưu trước những tình cảnh của dân của nước được. Đặt trong hoàn cảnh chế độ phong kiến đang trên đà khủng hoảng, những giá trị đạo đức đang có biểu hiện suy vi, người hiền không có đất dụng thi quan niệm của Nguyễn Bỉnh Khiêm là một quan niệm sống tích cực.

II. Luyện tập

Qua bài thơ “nhàn”, anh (chị) hãy làm sáng tỏ sự kết hợp giữa yếu tố trữ tình và triết lí trong thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm.

Từ Khóa

soạn bài đọc tiểu thanh kí,bài thơ nhàn,

Tác giả: Lê Văn Toàn
09-10-2016
Note Nếu bạn có bất cứ thắc mắc gì về bài viết này. hãy để lại bình luận. Quan quản trị sẽ trả lời lại bạn ngay lập tức.

Đánh Giá


Cùng Tác Giả.

Những kiêng kị phong thủy trong phòng ngủ vợ chồng
Phong thủy một số điều kiêng kỵ trong phòng ngủ dưới đây sẽ giúp tình cảm vợ chồng hai bạn luôn gắn bó mặn nồng và tránh được nguy cơ đổ vỡ.
Văn học 11 Soạn bài luyện tập thao tác lập luận phân tích
Hướng dẫn Soạn bài luyện tập thao tác lập luận phân tích của chương trình văn học lớp 11. Giúp cho các em học tốt môn ngữ văn của mình cũng như các quý phụ huynh tham khảo để giảng dạy cho các em.
Phong thủy cho mặt tiền nhà phố
Nhà phố nhiều tầng hiện phổ biến trong các đô thị. Với đặc thù chiều ngang hẹp, vươn lên cao, việc bố trí hình khối, màu sắc ngoại thất rất cần cân nhắc để đạt sự hài hòa về nhiều phương diện, trong đó có âm dương và ngoại cảnh.
Vị trí đặt két sắt đúng phong thủy
Theo quan niệm phong thủy, tủ tiền (két sắt) có nguồn năng lượng lớn, là trung tâm tài lộc quyết định sự sống còn cho gia chủ nên vị trí đặt két sắt đúng phong thủy là điều rất quan trọng..
Nhà phạm sát khí xung quanh và cách hóa giải
Nhà nằm cạnh chùa chiền, đền miếu. Đây là thế đất cô sát theo quan niệm phong thủy. Bởi vậy nên dùng hồ lô treo ở cổng, cửa, cửa sổ hoặc treo gương cầu ở cổng để hóa giải.
Góc cạnh, kệ tủ đối diện giường sẽ sinh ra sát khí
Kệ tủ hoặc những cấu trúc có góc cạnh được đặt trong phòng ngủ sẽ sinh ra sát khí. Nếu đặt kệ đối diện trực tiếp với giường ngủ thì mức độ ảnh hưởng càng xấu hơn.
Chọn phương hướng đặt bếp theo phong thủy
Theo quan niệm của người phương Đông, khu vực dành cho việc bố trí bếp ngoài khả năng có thể đánh gia được vai trò của người phụ nữ còn có ý nghĩa quyết định đến sự thành bại của gia chủ.
Chọn vị trị hợp lý cho toilet
Theo phong thủy, năng lượng và các cơ hội tốt của gia chủ sẽ vào nhà qua cửa chính. Nhưng nếu toilet đặt thẳng cửa ra vào, cơ hội của bạn có thể sẽ trôi đi hết. Vì vậy, hãy thường xuyên đóng cửa toilet và nắp bồn cầu khi không sử dụng.
Sử dụng màu đen hợp lý trong trang trí nội thất
Trong trang trí nội thất, màu đen kết hợp với các gam màu khác sẽ mang đến vẻ đẹp sang trọng, cá tính và ấn tượng cho không gian. Màu đen thường dùng làm màu tô điểm cho sàn nhà, cửa sổ, các bức tường và rất nhiều nội thất, đồ gia dụng trong nhà.
Phong thủy cho góc làm việc tại nhà
Nếu không có điều kiện có một phòng làm việc riêng, bạn cũng có thể sở hữu một góc làm việc trong nhà với một khoảng không gian nhỏ nhắn, yên tĩnh.

Chúng tôiĐiều khoảnHỏi đápKiếm tiền