Văn lớp 10 Soạn bài nhàn

Hướng dẫn Soạn bài nhàn của chương trình văn học lớp 10. Giúp cho các em học tốt môn ngữ văn của mình cũng như các quý phụ huynh tham khảo để giảng dạy cho các em.

Soạn bài nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm

I. Gợi ý trả lời câu hỏi

Câu 1. Cách dùng số từ, danh từ trong câu thơ thứ nhất và nhịp điệu hai câu thơ đầu có gì đáng chú ý? Hai câu thơ ấy cho ta hiểu hoàn cảnh cuộc sống và tâm trạng của tác giả như thế nào?

Nguyễn Bỉnh Khiêm xuất hiện như một lão nông thực thụ với “Một mai, một cuốc, một cần câu”. Cách sử dụng số từ “một…, một…, một…” cho ta thấy tác giả đã chuẩn bị sẵn sàng cho công việc và có sử chủ động (mai để đào đất, cuốc để xới đất và cần câu để câu cá) chứ hoàn toàn không phải là hành động của một phút cao hứng. Cách nhắt nhịp 2/2/3 tạo cho câu thơ sự thảnh thơi, nhàn nhã.

Câu thơ thứ hai càng nêu bật sự nhàn nhã trong cuộc sống của cụ trạng Nguyễn Bỉnh Khiêm: “Thơ thẩn dầu ai vui thú nào”. Mặc kệ “ai” với những thú vui nào, cụ Trạng vẫn thơ thẩn với cuộc sống ruộng vườn của mình, không lo toan, không vướng bận. Câu thơ toát lên phong thái của một bậc danh sĩ ẩn cư nơi ruộng vườn, ngày ngày vui thú với cảnh nông thôn.

Câu 2. Anh / chị hiểu thế nào là nơi “vắng vẻ”, chốn “lao xao”? Quan điểm của tác giả về “dại” và “khôn” như thế nào? Tác dụng biểu đạt ý của nghệ thuật đối trong hai câu thơ 3 và 4?

Cách nói hóm hỉnh song qua đó toát lên quan niệm nhân sinh của tác giả. Cụ Trạng tự nhận mình là “dại”, chấp nhận tiếng dại của “miệng thế” chê bai để “tìm nơi vắng vẻ”, mặc cho “Người khôn, người đến chốn lao xao”. Câu thơ sử dụng cách nói ngược nghĩa. Tuyết Giang Phu Tử với sự thâm trầm, trải đời đã tận hiểu sự đua chen, trói buộc của vòng danh lợi, bởi thế ông phủi tay với những sự đua chen ở “chốn lao xao”. Tự nhận là “dại”, song thực chất là “khôn”, cũng giống như những người trải nghiệm, cứ luẩn quẩn trong vòng danh lợi, cứ nghĩ mình “khôn” nhưng thực chất là “dại”.

Nghệ thuật đối: “ta” đối với “người”, “dại” đối với “khôn”, “nơi vắng vẻ” đối với “chốn lao xao”. Ta tìm nơi vắng vẻ tức tìm đến sự tĩnh lặng của tự nhiên, tìm đến sự yên tĩnh trong tâm hồn, không bon chen, không cầu canh; còn người tìm đến chốn lao xao là tìm đến chốn quan trường, tuy sang trọng, quyền quý, song phải bon chen, đối chọi, cảnh giác… Nghệ thuật đối tạo sự so sánh giữa hai cách sống, qua đó khẳng định triết lí sống của tác giả.

Câu 3. Các sản vật và khung cảnh sinh hoạt trong hai câu thơ 5, 6 có gì đáng chú ý? Hai câu thơ cho thấy cuộc sống của Nguyễn Bỉnh Khiêm như thế nào? (Quê mùa, khổ cực? Đạm bạc mà thanh cao? Hòa hợp với tự nhiên?)

Cuộc sống ẩn cư ở nông thông của cụ Trạng tuy đạm bạc mà không kham khổ, đạm bạc mà thanh cao:

“Thu ăn măng trúc, đông ăn giá

Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”.

Món ăn của ông là những thức có sẵn ở ruộng vườn, mùa nào thức nấy. Cuộc sống sinh hoạt của cụ giống như một người nông dân thực thụ, cũng tắm hồ, tắm ao. Hai câu thơ vẽ nên cảnh sinh hoạt bốn mùa của tác giả, mùa bào cũng thong dong, thảnh thơi. Cách sống thanh cao, nhẹ nhàng, bình yên vô cùng.

Câu 4. Đọc chú thích 4 để hiểu điển tích được vận dụng trong hai câu thơ cuối. Anh / chị  cảm nhận như thế nào về nhân cách của Nguyễn Bỉnh Khiêm?

Hai câu cuối thể hiện vẻ đẹp trí tuệ của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Nguyễn Bỉnh Khiêm là một bậc thức giả uyên thâm, cũng đã từng vào ra chốn quan trường, đã tận hiểu quy luật biến dịch của cuộc đời, cũng hiểu danh lợi chỉ là phù du, do đó đã phủi tay với vòng danh lợi, tìm sự tĩnh lặng cho tâm hồn, hòa nhập cùng thiên nhiên.

“Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống

Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao” 

Xem phú quý chỉ là một giấc chiêm bao, một giấc mộng hư ảo, đó là cái nhìn của một nhân cách lớn, của một trí tuệ lớn.

Câu 5. Quan niệm sống nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm là gì?

- Không vất vả, cực nhọc.

- Không quan tâm tới xã hội, chỉ lo cho cuộc sống nhàn tản của bản thân.

- Xa lánh nơi quyền quý giữ cốt cách thanh cao.

- Hòa hợp với tự nhiên.

- Quan niệm sống đó tích cực hai tiêu cực. Vì sao? 

Quan niệm sống nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm không phải là trốn tránh sự vất vả để tận hưởng sự nhàn rỗi, cũng không phải là thái độ lánh đời, không quan tâm tới xã hội. Cần hiểu chữ “nhàn” thái độ lánh đời, không quan tâm tới xã hội. Cần hiểu chữ “nhàn” mà Nguyễn Bỉnh Khiêm nói là thái độ không đua chen trong vòng danh lợi để giữ cốt cách thanh cao, nhàn là về với ruộng vườn để hòa hợp với thiên nhiên, vui thú cùng cây cỏ. Nhàn là làm một lão nông “Một mai, một cuốc, một cần câu” và “Thu ăn măng trúc, đông ăn giá; Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”, nuôi dưỡng tinh thần trong sự khoáng đạt của tự nhiên. Nguyễn Bỉnh Khiêm nhàn thân nhưng không nhàn tâm. Nên hiểu, dẫu ẩn cư ở ruộng vườn nhưng Nguyễn Bỉnh Khiêm vẫn luôn canh cánh trong lòng nỗi lo cho dân, cho nước. Một người bộc trực, thẳng tính, vì lo lắng cho xã tắc đã từng dâng sớ xin vua chém mười tám lộng thần không thể nào trở thành một người vô ưu trước những tình cảnh của dân của nước được. Đặt trong hoàn cảnh chế độ phong kiến đang trên đà khủng hoảng, những giá trị đạo đức đang có biểu hiện suy vi, người hiền không có đất dụng thi quan niệm của Nguyễn Bỉnh Khiêm là một quan niệm sống tích cực.

II. Luyện tập

Qua bài thơ “nhàn”, anh (chị) hãy làm sáng tỏ sự kết hợp giữa yếu tố trữ tình và triết lí trong thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm.

Từ Khóa

soạn bài đọc tiểu thanh kí,bài thơ nhàn,

Tác giả: Lê Văn Toàn
09-10-2016
Note Nếu bạn có bất cứ thắc mắc gì về bài viết này. hãy để lại bình luận. Quan quản trị sẽ trả lời lại bạn ngay lập tức.

Đánh Giá


Cùng Tác Giả.

Chọn vật trang trí phòng khách đem lại may mắn
Bài trí phòng khách cần lưu ý màu sắc, đồ vật đầu tiên khách nhìn thấy khi bước vào nhà là gì. Khi chọn vật trang trí như bể cá, bình phong, tranh ảnh… cần theo phong thủy. 1. Mở cửa thấy màu đỏ
Phong thủy cho nhà ở nông thôn đem lại tài vận, sự nghiệp
Chọn ngày động thổ cũng cần phải lưu ý “phong hòa nhật lệ”, tức chọn ngày lành tháng tốt, tránh chọn những ngày đầu tháng và cuối tháng. Đồng thời, nên chọn ngày nắng ráo nhưng đừng nắng gắt, tránh ngày mưa gió vì nắng gắt làm tổn thương quan hệ hòa hợp, mưa gió cuốn theo tài vận.
Gian bếp trong phong thủy
Theo thuật phong thủy và quan niệm dân gian, bếp là một trong ba yếu tố quan trọng nhất của ngôi nhà và bản thân nó cũng luôn được đề cấp là ưu tiên số một mỗi khi gia chủ đưa ra các quyết định khởi công xây nhà hay đưa ra các phương án chỉnh sửa: nhất bếp, nhì phòng ngủ, thứ ba là bàn làm việc và két sắt.
Thiết kế mặt tiền nhà phố phù hợp phong thủy
Đối với nhà phố thì mặt tiền khó thay đổi, chỉ có thể bố trí phù hợp để cân bằng sự hài hòa ví dụ như màu sơn theo phong thủy hướng nhà, bố trí các mảng lồi lõm âm dương hài hòa.
Phong thủy cho tường rào
Theo phong thủy học, nhà ở tốt nhất là hình vuông, tường rào quanh nhà chữ chi hoặc đường tròn, mang ý nghĩa “trời tròn đất vuông”, thể hiện sự hòa hợp giữa trời đất và con người.
Cách hoa giải cho những ảnh hưởng phong thủy từ nhà lân cận
Phong thủy có xuất phát từ thời xa xưa, khi con người còn sống chan hòa với thiên nhiên, do đó phong thủy đề cập đến rất nhiều yếu tố tự nhiên: đồi núi, sông ngòi, ao hồ, cây cối…
Thiết kế giếng trời vừa đẹp vừa hợp phong thủy
Trong thiết kế nhà ống hiện nay, người ta thường sử dụng giếng trời làm giải pháp tối ưu để thu hút khí trời và ánh sáng cho các phòng chức năng. Tuy nhiên làm sao để xây dựng được giếng trời vừa hợp phong thủy, vừa đẹp, vừa tiện dụng thì cần phải có nhiều yếu tố.
Văn lớp 10 Soạn bài tổng kết phần văn học lớp 10 HK 2
Hướng dẫn Soạn bài tổng kết phần văn học lớp 10 HK 2 của chương trình văn học lớp 10. Giúp cho các em học tốt môn ngữ văn của mình cũng như các quý phụ huynh tham khảo để giảng dạy cho các em.
Trang trí nhà may mắn cho đàn ông độc thân
Đối với những người đàn ông độc thân, nên trưng bày những hình ảnh của hoa trong nhà, vì hoa tượng trưng cho cái đẹp, cho phái nữ và cho tình yêu.
Cách trang trí trần nhà đem lại vận may cho gia chủ
Trần nhà phòng khách không nên quá hẹp. Phòng khách là vị trí “hoàng cực”, do vậy trần nhà trong phòng khách giống như bầu trời trên đỉnh của ngôi nhà, nếu bầu trời không khoáng đạt, sự nghiệp sẽ không thuận lợi.

Chúng tôiĐiều khoảnHỏi đápKiếm tiền