Văn lớp 10 Soạn bài đại cáo bình ngô (bình ngô đại cáo)

Hướng dẫn Soạn bài đại cáo bình ngô (bình ngô đại cáo) của chương trình văn học lớp 10. Giúp cho các em học tốt môn ngữ văn của mình cũng như các quý phụ huynh tham khảo để giảng dạy cho các em.

ĐẠI CÁO BÌNH NGÔ

(Bình Ngô đại cáo)

Nguyễn Trãi

A- GỢI Ý TRẢ LỜI CÂU HỎI, BÀI TẬP

I-   Hướng dẫn học bài:

Bài tập 1. Tóm lược và nêu chủ đề của từng đoạn. Chủ đề của từng đoạn hướng vào chủ đề chung của bài cáo là nêu cao tư tưởng nhân nghĩa và tư tưởng độc lập dân tộc như thế nào?

Gợi ý.

Ý chính của các đoạn như sau:

-     Đoạn 1: Khẳng định tư tưởng nhân nghĩa và chân lí độc lập dân tộc của nước Đại Việt.

-     Đoạn 2: Nêu cao lòng căm thù, tố cáo và lên án gay gắt tội ác của giặc Minh.

       - Đoạn 3: Kể lại diễn biến của cuộc kháng chiến từ khi mở đầu hết sức khó khăn đến lúc thắng lợi hoàn toàn, nêu cao sức mạnh của tư tưởng nhân nghĩa và sức mạnh của lòng yêu nước kết tinh thành sức mạnh của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.

-     Đoạn 4: Lời tuyên bố hoà bình, khẳng định ý nghĩa của cuộc kháng chiến.

Bài tập 2. Tìm hiểu đoạn mở đầu (Từ "Từng nghe”... đến "...chứng cớ còn ghi”):

a.   Có những chân lí nào được khẳng định để làm chỗ dựa, làm căn cứ xác đáng cho việc triển khai toàn bộ nội dung bài cáo?

b.   Vì sao đoạn mở đầu có ý nghĩa như lời tuyên ngôn độc lập?

c.   Tác giả đã có cách viết như thế nào để làm nổi bật niềm tự hào dân tộc?

Gợi ý:

a.   Nguyễn Trãi nêu nguyên lí chính nghĩa làm chỗ dựa, làm căn cứ xác đáng để triển khai toàn bộ nội dung bài cáo. Nguyên lí này có hai nội dung: tư tưởng nhân nghĩa và chân lí về sự tồn tại độc lập của nước Đại Việt.

b.   Đoạn mở đầu có ý nghĩa như lời tuyên ngôn độc lập bởi vì sau khi nêu cao tư tưởng nhân nghĩa, tác giả nói về sự tồn tại độc lập, chủ quyền của nước Đại Việt như một chân lí khách quan hiển nhiên, vốn có, lâu đời.

c.   Để làm nổi bật niềm tự hào dân tộc, Nguyễn Trãi đã đưa ra những yếu tố căn bản để xác định độc lập, chủ quyền: cương vực lãnh thổ, phong tục tập quán, nên văn hiến lâu đời và đặc biệt đặt các triều đại phong kiến Việt Nam song song với các triều đại phong kiến Trung Quốc:

"Từ Triệu, Đinh, Lý, Trần bao đời gây nền độc lập

Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên xưng đế một phương”.

HS cần so sánh với bài thơ Nam quốc sơn hà của Lý Thường Kiệt (đặc biệt chú ý chữ "'Nam đế”) để thấy được ý thức tự tôn dân tộc đã trở thành truyền thống.

Bài tập 3:  Tìm hiểu đoạn 2 (Từ "Vừa rồi.... ” đến "...Ai bảo thần dân chịu được ”):

a.   Tác giả đã tố cáo những âm mưu, những hành động tội ác nào của giặc Minh? Âm mưu nào là thâm độc nhất? Tội ác nào là man rợ nhất?

b.   Nghệ thuật của đoạn cáo trạng tội ác kẻ thù có gì đặc sắc?

Gợi ý:

a.   Nguyễn Trãi đã đứng trên lập trường dân tộc để vạch rõ âm mưu của giặc Minh và đứng trên lập trường nhân bản để tố cáo chủ trương cai trị thâm độc và tội ác của giặc. Đó là âm mưu cướp nước, là luận điệu "phù Trần, diệt Hồ" bịp bợm. Đó là tội "nướng dân đen", "vùi con đỏ", ''nặng thuế khoá", "tàn hại cả giống côn trùng cây cỏ"... đó là những âm mưu hiểm độc và những tội ác man rợ.

b.   Nguyễn Trãi quả là một cây bút viết cáo trạng xuất sắc. Tác giả dùng hình tượng có sức khái quát cao:

“Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn

Vùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ

Bằng cách này, Nguyễn Trãi như khắc vào trời đất và khắc vào lòng người lòng căm thù muôn đời, muôn kiếp. Cuối cùng, để kết thúc bản cáo trạng, tác giả viết một câu văn đầy hình tượng:

“Độc ác thay, trúc Nam Sơn không ghi hết tội

Dơ bẩn thay, nước Đông Hải không rửa hết mùi”.

Đây là nghệ thuật dùng “cái vô cùng” để nói về “cái vô cùng”.

Bài tập 4. Tìm hiểu đoạn 3 (Từ "Ta đây... ” đến "...cũng là chưa thấy xưa nay”):

a.   Giai đoạn đầu của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn được tác giả tái hiện như thế nào?

b.   Khi tái hiện giai đoạn phản công thắng lợi, bài cáo miêu tả bức tranh toàn cảnh cuộc khởi nghĩa Lam Sơn:

-     Tác giả nhằm vào những loại trận ở mấy giai đoạn, mỗi loại có đặc điểm gì nổi bật?

-     Phân tích những biện pháp nghệ thuật miêu tả thế chiến thắng của quân ta và sự thất bại của quân giặc.

-     Phân tích tính chất hùng tráng của đoạn văn được gợi lên từ ngôn ngữ, hình ảnh, nhịp điệu câu văn.

Gợi ý.

a.   Giai đoạn đầu của cuộc khởi nghĩa được tác giả chủ yếu tập trung khắc hoạ hình tượng Lê Lợi. Chân dung vị chủ tướng hiện lên qua cách xưng danh khảng khái (Ta đây: núi Lam Sơn dấy nghĩa...), qua lòng căm thù giặc sâu sắc (Ngẫm thù lớn..., Căm giặc nước...), qua ý thức tự giác và nhiệt huyết cứu nước trở thành thường trực (Đau lòng nhức óc..., Nem mật nằm gai..., Quên ăn vì giận..., Ngẫm trước đến nay..., Chỉ băn khoăn một nỗi đồ hồi...), qua thái độ cầu hiền (Tấm lòng cứu nước... còn dành phía tả), qua tinh thần khắc phục khó khăn (Khi Linh Sơn... khắc phục gian nan), qua khả năng thu phục lòng người tạo nên sức mạnh đoàn kết quân dân (Nhân dân bốn cõi... chén rượu ngọt ngào), đặc biệt là mưu chước tài giỏi (Thế trận xuất kì... lấy ít địch nhiều)... Tác giả đã sử dụng những từ ngữ, điển cố, hình ảnh có sức biểu đạt lớn để dựng lên chân dung đầy đủ của người anh hùng dân tộc Lê Lợi khiến cho người đọc tự hào, ngưỡng mộ, cảm phục.

Sức mạnh giúp quân ta chiền thắng chính là sức mạnh đoàn kết toàn dân. Nguyễn Trãi trong bản tuyên ngôn độc lập này đã đề cao vai trò và sức mạnh của nhân dân.

b.   Với giọng văn tung hoành, cuồn cuộn khí thế như một bản anh hùng ca chiến thắng, và với những hình ảnh so sánh tương phản độc đáo, tác giả đã miêu tả thành công khí thế chiến thắng của quân ta và sự thất bại thảm hại của giặc Minh. So sánh:

Nghĩa quân Lam Sơn

-     Sấm vang chóp giật; trúc chẻ tro bay; thừa thắng ruổi dài...

-     Đưa lưỡi dao tung phá; bốn mặt vây thành; người hùng hổ; kẻ vuốt nanh; gươm mài đá; voi uống nước; sạch không kình ngạc; tan tác chim muông; cơn gió to; tổ kiến hổng..

 

Quân Minh

-     Nghe hơi mà mất vía; nín thở cầu thoát thân; máu chảy thành sông thây chất đầy nội...

-     Lê gối dâng tờ tạ tội; trói tay tự xin hàng; thây chất đầy đường; máu trôi đỏ nước; máu chảy trôi chày; thây chất thành núi; cỏ nội đâm đìa máu đen...

 

 

Đó là những hình ảnh "thể hiện quy mô vũ trụ, khổng lồ của sức mạnh chính nghĩa" (Trần Đình Sử). Bên cạnh việc sử dụng hình ảnh ẩn dụ, so sánh, tương phản, tác giả còn sử dụng nghệ thuật liệt kê, trùng điệp, câu văn, nhịp điệu dài ngắn đan xen, sự biến hoá linh hoạt, tài tình tạo nên âm hưởng vừa hào hùng vừa mạnh mẽ vừa gợi cảm tráng ca vừa khắc hoạ khí thế rung trời, chuyển đất của nghĩa quân, vừa khắc họa sự tan tác tơi bời của quân giặc.

-     Từ hình tượng đến ngôn từ, từ màu sắc đến âm thanh, nhịp điệu, tất cả đều mang đậm tính chất anh hùng ca. Những hình tượng phong phú, đa dạng được đo bằng sự rộng lớn, kì vĩ của thiên nhiên. Câu văn khi ngắn, khi dài biến hoá linh hoạt mà nhạc điệu chung là dồn dập, sảng khoái, bay bổng. Đó là nhịp của triều dâng, sóng dậy, hết lớp này đến lớp khác.

Bài tập 5. Tìm hiểu đoạn kết (Từ "Xã tắc từ đây...” đến "... Ai nấy đều hay”).

-     Giọng văn có gì khác với những đoạn trên?

-     Theo anh (chị) có những bài học lịch sử nào? Ý nghĩa lịch sử đối với chúng ta ngày nay?

Gợi ý:

-     Giọng văn trịnh trọng phù hợp với lời tuyên bố độc lập.

-     Bài học lịch sử: có được chiến công, có nền độc lập là bởi "nhờ trời đất tổ tông khôn thiêng ngầm giúp đỡ”... Bài học lịch sử này có ý nghĩa rất lớn đối với mọi người và mọi thời, nhất là những người được sống trong hoà bình, độc lập.

Bài tập 6. Rút ra những giá trị chung về nội dung và nghệ thuật của Bình Ngô đại cáo.

Gợi ý:

1.   Giá trị nội dung: Bình Ngô đại cáo nêu cao tư tưởng nhân nghĩa, lòng yêu nước và ý thức tự tôn dân tộc. Đó là những yếu tố quyết định thắng lợi vẻ vang của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.

2.   Giá trị nghệ thuật: Tác giả đã vận dụng một cách sáng tạo lối kết cấu chung của thể cáo, lấy tư tưởng nhân nghĩa và độc lập dân tộc làm cơ sở chân lí để triển khai lập luận. Mọi lí lẽ luôn gắn liền với thực tiễn bằng những dẫn chứng xác đáng. Tác giả đã kết hợp một cách tài tình sức mạnh của lí lẽ và giá trị biểu cảm của hình tượng nghệ thuật tạo nên một áng văn bất hủ.

Bình Ngô đại cáo là bản anh hùng ca bất hủ của dân tộc Việt Nam, một "áng thiên cổ hùng văn", một bản tuyên ngôn độc lập vừa có giá trị lịch sử to lớn vừa có giá trị văn chương đặc sắc mà ở đó tác giả đã kết hợp một cách tài tình sức mạnh của lí lẽ và giá trị biểu cảm của hình tượng nghệ thuật.

2.   Luyện tập:

Lập sơ đồ kết cấu của Bình Ngô đại cáo và phân tích tác dụng của nghệ thuật kết cấu đó.

Gợi ý:

Bình Ngô đại cáo là một áng văn chính luận có sự kết hợp hài hoà giữa yếu tố chính luận và yếu tố nghệ thuật. Kết cấu của bài cáo rất chặt chẽ, thể hiện tính chính luận và sự kết hợp chính luận - nghệ thuật. Có thể lập sơ đồ kết cấu như sau:

 

Văn lớp 10 Soạn bài đại cáo bình ngô (bình ngô đại cáo)

 

Sơ đồ kết cấu trên cho thấy tính chính luận mẫu mực của một áng văn chính luận. Trước hết nêu lên tiền đề chính nghĩa có tính chân lí làm cơ sở vững chắc cho lập luận. Trên cơ sở ấy, tác giả đem tiền để lí luận soi sáng vào thực tiễn để chứng minh tính đúng đắn của nó. Cuối cùng là kết luận được rút ra từ thực tiễn. Đó là lời kết luận phải đổi bằng xương máu nên vô cùng thấm thìa. Bài học được rút ra có giá trị to lớn và sâu sắc.

Từ Khóa

soạn bài bình ngô đại cáo ngữ văn 10,soạn bài đại cáo bình ngô lớp 10,soạn bài đại cáo bình ngô phần tác giả,soạn bài đại cáo bình ngô phần 2,soạn bài đại cáo bình ngô phần 1,bài thơ đại cáo bình ngô,soạn bài tựa trích diễm thi tập,nghi luan bình ngô đại cáo lớp 10,

Tác giả: Lê Văn Toàn
10-10-2016
Note Nếu bạn có bất cứ thắc mắc gì về bài viết này. hãy để lại bình luận. Quan quản trị sẽ trả lời lại bạn ngay lập tức.

Đánh Giá


Cùng Tác Giả.

Cách treo đèn trong phòng ngủ hợp phong thủy
Hỏi: Xin chào chuyên gia! Tôi đang muốn trang trí phòng cưới có đèn ngủ ở trên đầu giường song chồng tôi bảo nên treo hai bên sẽ tốt hơn về mặt phong thủy. Anh ấy giải thích rằng, treo đèn đầu giường sẽ gây áp lực lên người ngủ, về lâu dài sẽ không tốt cho sức khỏe của cả hai vợ chồng.
Kiêng kị trong phong thủy : Vừa phải, hợp lý
Sách phong thủy nói nhiều về kiêng kỵ trong nhà ở, nếu áp dụng hết thì ngôi nhà nào cũng “có chuyện”. Song vật phẩm phong thuỷ chỉ có tác dụng trấn an tâm lý, không thể thay đổi phần cứng căn nhà khi sự bố trí đã thiếu khoa học.
Chọn hướng cổng chính và bếp phù hợp với niên mệnh
Phái Bát Trạch quan niệm rằng, các yếu tố Long và Thủy của các trường phái phong thủy truyền thống có giá trị tham khảo. Tuy nhiên yếu tố mà phái này coi trọng không phải là Long hay Thủy mà là cửa chính và bếp của ngôi nhà mà bạn đang ở.
Đem năng lượng tốt đến cho nhà cuối ngõ
Theo chuyên gia phong thủy, thông thường, khi chọn mua nhà đất mọi người thường có tâm lý e ngại những ngôi nhà nằm ở cuối ngõ. Tuy nhiên, khi gặp trường hợp này chúng ta cũng nên cân nhắc để tránh bỏ qua những cơ hội tốt.
Văn học 11 Soạn văn bài ca phong cảnh Hương Sơn
Hướng dẫn Soạn văn bài ca phong cảnh Hương Sơn của chương trình văn học lớp 11. Giúp cho các em học tốt môn ngữ văn của mình cũng như các quý phụ huynh tham khảo để giảng dạy cho các em.
Những hiểu lầm phong thủy dễ dẫn đến tai họa cho nhà ở
Có rất nhiều những hiểu lầm phong thủy trong các gia đình Việt dễ dẫn đến các tai họa.
Cách hóa giải cho nhà bị phạm vào thế “Thiên trảm sát”
Nhà bị phạm vào thế “Thiên trảm sát” như bị một thanh đao “trời” chém xuống nhà, đây là thế phong thủy xấu, nguy hại đến tài lộc cũng như sức khỏe của mọi người trong gia đình.
Những lưu ý phong thủy khi bố trí gương
Đặt một tấm gương đối diện với tượng của các vị thần là sự thiếu tôn trọng đối họ, thần linh sẽ không những không thể hiển linh được, mà sẽ có tác dụng ngược lại.
Những hình dáng nhà ở xấu trong phong thủy
Nhà hình chữ L được coi là xấu vì nó trông giống cao dao phay và vị trí đại hung (xấu nhất) là chỗ “lưỡi dao”. Nếu phòng trẻ em đặt ở vị trí này, chúng sẽ cảm thấy bị cô lập và có thể nghĩ ra nhiều trò quỷ quái mà không ai phát hiện được. Nếu người lớn tuổi ở trong phòng đó, họ có thể cảm thấy bị bạc đãi.
Văn 7 Bài viết số 2 lớp 7 văn biểu cảm
Hướng dẫn Bài viết số 2 lớp 7 văn biểu cảm của chương trình văn học lớp 7. Giúp cho các em học tốt môn ngữ văn của mình cũng như các quý phụ huynh tham khảo để giản dạy cho các em.

Chúng tôiĐiều khoảnHỏi đápKiếm tiền