Văn lớp 10 Soạn bài chí khí anh hùng

CHÍ KHÍ ANH HÙNG

(Trích Truyện Kiều)

Nguyễn Du

A- GỢI Ý TRẢ LỜI CÂU HỎI, BÀI TẬP

Bài tập 1- Anh (chị) hãy cho biết hàm nghĩa của các cụm từ " lòng bốn phương" và "mặt phi thường”. Tìm những từ ngữ thể hiện sự trân trọng, kính phục của Nguyễn Du với Từ Hải.

Gợi ý:

-     "Lòng bốn phương" là cụm từ có sức gợi tả và gợi cảm lớn. Từ Hải nghe tiếng gọi của bốn phương dậy lên trong lòng trượng phu chí lớn. Bốn phương ở đây có ý nghĩa chỉ thiên hạ, thế giới. "Lòng bốn phương" chỉ chí nguyện lập công danh, sự nghiệp (trong trường hợp này "lòng bốn phương" đồng nghĩa với "chí tang bồng", "chí làm trai". Hai câu ba và bốn mở ra không gian "bốn phương" rộng lớn: "Trời bể mênh mang", "lên đường thắng giong", không gian có sức biểu đạt "chí khí anh hùng”. So với hiện thực xã hội thời phong kiến, Từ Hải là một con người “quá kích cỡ”, vì thế hình ảnh Từ Hải phải được đặt trong không gian vũ trụ, trời đất.

"Mặt phi thường" là cụm từ chỉ phẩm chất xuất chúng, hơn người. Điều đó không chỉ đơn giải thể hiện một cách cụ thể ở dung mạo bên ngoài (Râu hùm, hàm én, mày ngài/ Vai năm tấc rộng, thân mười thước cao) mà quan trọng hơn là toàn bộ phẩm chất, tính cách cũng như cuộc đời, sự nghiệp của con người xuất chứng (trong trường hợp này "mặt phi thường" đồng nghĩa với "người phi thường", "đời phi thường", "sự nghiệp phi thường",...)

Hai cụm từ: "lòng bốn phương” và "mặt phi thường” là hai cụm từ vừa có ý nghĩa chỉ khái niệm lồng thời cũng chính là hình tượng văn học. Chúng có quan hệ tương hỗ: những người anh hùng là những người xuất chúng, phi thường, phi phàm, đồng thời lại là con người vũ trụ chứ không phải người thường. Một trong các yếu tố của thi pháp tả người anh hùng là gắn với các hình tượng thiên nhiên, không gian vũ trụ.

-     Trong đoạn trích, Nguyễn Du sử dụng rất nhiều từ ngữ biểu thị thái  độ trân trọng, kính phục Từ Hải:

+ Đó là những từ ngữ có sắc thái tôn xưng như: "trượng phu", "lòng bốn phương”, ''mặt phi thường”,...

+ Đó là những từ ngữ chỉ hình ảnh kì vĩ, lớn lao: "mười vạn tinh binh”, "bóng tinh rợp đường", ''gió mây bằng đã đến kì dặm khơi”,...

+ Đó là những từ ngữ diễn tả hành động dứt khoát: "thoắt đã động", "lên đường thẳng giong”, "quyết lời dứt áo ra đi”,...

Nguyễn Du đã miêu tả Từ Hải với thái độ ngưỡng mộ. Ông đã dồn tất cả vẻ đẹp của người anh hùng lí tưởng, giấc mơ của nhân dân vào trong hình tượng Từ Hải.

Bài tập 2. Từ Hải bộc lộ lí tưởng anh hùng của mình qua lời nói với Thuý Kiều như thế nào?

Gợi ý:

-     Khác với cảnh tiễn biệt giữa Kiều với Kim Trọng và Kiều với Thúc Sinh, đây là cảnh tiễn biệt của Kiều với một trượng phu chí lớn. Chí khí, lòng quyết tâm của Từ là không gì lay chuyển. Việc ra đi của Từ là công việc tất yếu, quan trọng hàng đầu cho nên phải miêu tả trước và miêu tả một cách ước lệ. Còn việc xin theo của Kiều, tuy rất quan trọng với cuộc đời Kiều, nhưng so với người anh hùng, thì đó chỉ là công việc “nữ nhi thường tình”. Cho nên, để Từ Hải lên ngựa và “lên đường thẳng dong” rồi Nguyễn Du mới nói đến lời tiễn biệt của Kiều vì mục đích miêu tả của Nguyễn Du trong đoạn này là muốn tôn vinh Từ Hải như một nhân vật anh hùng nổi bật.

-     Từ Hải nói gì với Kiều và lời của Từ bộc lộ lí tưởng, tính cách anh hùng như thế nào?

+ Giải thích các từ cổ: “Tâm phúc trương tri”, “nữ nhi thường tình”, “tình binh", “bóng tinh”, “nghi gia” (xem SGK).

+ Khái quát lời Từ Hải nói với Kiều: Giải thích lí do không thể đem nàng theo và hứa hẹn ngày trở về.

+ Khẩu khí lời nói của Từ Hải rõ là của bậc trượng phu chí lớn: đàng hoàng, đĩnh đạc, có hào khí. Khẩu khí ấy một phần được tạo nên bởi các hình ảnh phi thường, hào hùng: "mười vạn tinh binh", "tiếng chiêng dậy đất, bóng tinh rợp đường", "bốn bể không nhà"...

Lời của Từ nói với Kiều không giống lời của người yêu với người yêu, không hẳn của người chồng với người vợ mà đó là lời của một trang anh hùng với người "tâm phúc tương tri". Qua lời Từ ta thấy hiện lên tính cách, phẩm chất, chí khí và khát vọng của một trang anh hùng hảo hán.

Bài tập 3. Nêu nhận xét về đặc điểm của cách miêu tả (hiện thực hay lí tưởng hoá) người anh hùng Từ Hải trong đoạn trích. Đây có phải là cách tả phổ biến của văn học trung đại không?

Gợi ý:

Từ Hải là nhân vật lí tưởng. Nguyễn Du đã dựng chân dung Từ Hải với cảm hứng ngợi ca bởi Từ chính là giấc mơ công lí của Nguyễn Du. Vì vậy miêu tả theo bút pháp hiện thực sẽ không làm nổi bật được điều đó mà phải miêu tả theo bút pháp lí tưởng hoá.

-     Nhà thơ đã khắc hoạ những hình ảnh phóng túng, oai hùng: con người "thanh gươm yên ngựa ”, “tưởng như che cả trời đất” (Hoài Thanh). Đoạn thơ khép lại bằng cách mở ra hình ảnh cánh chim bằng lướt gió tung mây ("Gió mây bằng đã đếm kì dặm khơi ”).

-     Nhà thơ sử dụng hệ thống từ ngữ chỉ bậc "trượng phu”: thoắt, quyết, dứt (áo), lỏng bốn phương, thẳng giong, dậy đất, rợp đường, tinh binh, phi thường, bốn bể, dặm khơi...

-     Ngôn ngữ đối thoại cùng với những biện pháp miêu tả có tính thậm xưng, ước lệ cũng góp phần làm cho khuynh hướng lí tưởng hoá trong ngòi bút Nguyễn Du thêm phần nổi bật. Hình ảnh Từ Hải được hiện lên với vẻ đẹp của sự phi thường.

Anh hùng, tráng sĩ là mẫu nhân vật lí tưởng truyền thống của văn học trung đại. Các nhà văn, nhà thơ đã khái quát thành những khuôn mẫu miêu tả người anh hùng trên hai phương diện: ước lệ và cảm hứng vũ trụ. Hai phương diện này găn bó chặt chẽ với nhau. Hình tượng Từ Hải của Nguyễn Du vừa năm trong hệ thống thi pháp tả người anh hùng của văn học trung đại đồng thời có những nét riêng biệt, độc đáo, đặc biệt là Nguyễn Du đã khéo léo lồng những phẩm chất rất anh hùng ở Từ Hải vào trong những phẩm chất rất người khiến cho nhân vật anh hùng nhưng không quá cách biệt với đời thường.

Từ Khóa

soạn văn bài chí khí anh hùng lớp 10,soạn bài chí khí anh hùng truyện kiều,đoạn trích chí khí anh hùng,soạn bài thề nguyền,soạn bài chí khí anh hùng tuthienbao,giáo án bài chí khí anh hùng,bố cục bài chí khí anh hùng,chí khí anh hùng ngữ văn 10,

Tác giả: Lê Văn Toàn
09-10-2016
Note Nếu bạn có bất cứ thắc mắc gì về bài viết này. hãy để lại bình luận. Quan quản trị sẽ trả lời lại bạn ngay lập tức.

Đánh Giá


Cùng Tác Giả.

Những loại cây mang đến vận may cho nhà ở
Theo phong-thuỷ, mộc trong ngũ hành chính là yếu tố mang sự sống, cây cối mang dương khí và quá trình sinh trưởng phát triển sẽ làm tăng thêm khí vượng cho không gian xung quanh.
Phong thủy văn phòng đem lại nhiều may mắn và thuận lợi
Nếu bạn là lãnh đạo và có phòng làm việc riêng, không nên chọn chỗ ngồi mà cửa ra vào chọc thẳng vào bạn. Có thể bạn không đủ khả năng kháng lại dòng năng lượng hướng từ cửa vào. Cũng không nên ngồi lưng quay ra cửa.
Có nên đặt bàn thờ trong phòng ngủ ?
Trong trường hợp nhà quá chật thì không nên bố trí gian thờ bên trong phòng ngủ vợ chồng mà chỉ nên đặt ở phòng ngủ con cái. Vị trí đặt ban thờ cũng nên tránh thẳng với giường ngủ của tầng trên.
Cách bố trí đèn trong nhà ở mang lại may mắn
Theo Phong Thủy, bố trí đèn hợp lý không chỉ giúp căn nhà đẹp hơn mà còn mang lại may mắn.
Trang trí nội thất bằng tranh – tượng mang lại may mắn
Muốn phát huy giá trị phong thủy của các loại tranh ảnh, tượng trong trang trí nội thất, điều kiện tiên quyết là phải nắm vững nguyên lý tương sinh – tương khắc của ngũ hành, phân biệt rõ chủng loại tranh – tượng, mục đích sử dụng và mối quan hệ của nó với từng hướng nhà, hướng phòng cụ thể…
Vai trò của ban công trong phong thủy
Ban công, hay khu vực hiên nhà, đều là những nơi đặc biệt trong các khu vườn ở thành phố hoặc ở thôn quê. Chúng có thể đơn giản chỉ là một khoảng sân lát gạch phía sau nhà hoặc là những hàng lan can chạm khắc công phu chạy dọc quanh khu nhà tráng lệ ở vùng quê.
Thiết kế mái nhà ống hợp phong thủy
Trong phong thủy, mái nhà được xem là nơi tụ khí, ảnh hưởng đến cả gia đình trong quá trình sinh sống. Vì thế, mái nhà thiết kế phù hợp sẽ giúp căn nhà không những đẹp, hợp lý hơn mà còn mang lại may mắn cho các thành viên gia đình.
Móng chân mọc bó sát vào thịt (móng quặp) và cách khắc phục
Trường hợp móng chân mọc vào trong, còn được gọi là móng quặp hay móng thụt, là một vấn đề phổ biến. Khi góc hoặc bên cạnh một móng chân mọc vào thịt mềm mại của da ở gần đó,nó gây rất nhiều khó chịu. Nó thường xuyên xảy ra nhất ở móng chân, nhưng trong trường hợp hiếm, móng tay có thể mọc ngược vào thịt.
Phòng ngủ không nên treo những bức tranh hung tàn
Theo chuyên gia phong thủy Bùi Nghiệp, Công ty Cổ phần Nhà Xuân, các bức tượng như đại bàng, hổ báo… là những động vật biểu trưng cho sức mạnh săn mồi hay còn được xem là loài thú dữ. Vì thế, biểu tượng này cũng khiến phong thủy liên tưởng đến sức mạnh, sự dẻo dai, quyết đoán nhưng hung hãn… Tùy thuộc vào các thành viên gia đình, sở thích và bố cục căn nhà để có vị trí treo phù hợp.
Văn học 12 Soạn bài giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt
Hướng dẫn Soạn bài giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt của chương trình văn học lớp 12. Giúp cho các em học tốt môn ngữ văn của mình cũng như các quý phụ huynh tham khảo để giảng dạy cho các em.

Chúng tôiĐiều khoảnHỏi đápKiếm tiền