Văn lớp 10 Soạn bài ôn tập phần làm văn lớp 10 HK 2

ÔN TẬP PHẦN LÀM VĂN

A- MỤC TIÊU

1-  Ôn lại những kiến thức về:

      a- Các kiểu văn bản đã học ở THCS và nâng cao ở lớp 10.

      b- Các kiểu văn bản học ở lớp 10.

2-  Rèn luyện kĩ năng viết các bài làm văn thuộc các kiểu văn bản đã học, chuẩn bị tốt cho bài thi cuối năm.

B- HƯỚNG DẪN ÔN TẬP

I-   Lí thuyết

Câu 1- Nêu đặc điểm của các kiểu văn bản tự sự, thuyết minh, nghị luận và các yêu cầu kết hợp chúng trong thực thế viết văn bản. Cho biết vì sao cần kết hợp các kiểu văn bản đó với nhau?

Gợi ý:

+ Đặc điểm của văn bản tự sự: kể lại, trình bày lại sự việc, câu chuyện một cách có trình tự...

+ Đặc điểm của văn bản thuyết minh: Giới thiệu một số nét cơ bản về đối tượng để thuyết phục người nghe theo quan điểm của người viết.

+ Đặc điểm của văn bản nghị luận: Dùng lí lẽ, và thực tế để phân tích, chứng minh, bình luận... một vấn đề thuộc văn học hay đời sống.

+ Sở dĩ cần kết hợp các loại văn bản này vì chúng có quan hệ hữu cơ trong thực tế, và vì khi viết, nếu có kết hợp, chất lượng bài viết sẽ tốt hơn.

Câu 2- Sự việc và chi tiết tiêu biểu trong văn bản tự sự là gì? Cho biết cách chọn sự việc và chi tiết tiêu biểu khi viết kiểu văn bản này?

Gợi ý:

+ Sự việc và chi tiết tiêu biểu là những sự việc, chi tiết nổi bật nhất, biểu thị tập trung nhất tư tưởng, chủ đề của tác phẩm tự sự.

+ Khi viết văn bản tự sự, muốn lựa chọn các sự việc, chi tiết tiêu biểu, cần có công quan sát, suy ngẫm, so sánh, liên tưởng, tưởng tượng..., nhằm phát hiện ra những sự việc, chi tiết nào có ý nghĩa nhất, giúp cho việc bộc lộ chủ đề, xây dựng tính cách nhân vật được rõ nét nhất.

Câu 3- Trình bày cách lập dàn ý, viết đoạn văn tự sự có sử dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm.

Gợi ý:

Để lập dàn ý cho một bài văn tự sự có sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm, cần lưu ý những điểm sau đây:

+ Dàn ý đó cũng tương tự như dàn ý của bài văn tự sự bình thường khác.

+ Tuy nhiên, trong thân bài (phần chính của chuyện), cần bố trí các đoạn để có thể miêu tả và biểu cảm đối với nhân vật, hoàn cảnh nhân vật. Trong phần kết cũng thường có những đoạn biểu cảm.

+ Chú ý: Không nên miêu tả và biểu cảm lan man, chỉ nên tập trang khắc hoạ hình tượng nhân vật, như miêu tả ngoại hình, miêu tả nội tâm, miêu tả và biểu cảm về hoàn cảnh nhân vật v.v...

Câu 4- Trình bày các phương pháp thuyết minh thường được sử dụng trong một bài văn thuyết minh.

Gợi ý:

Phương pháp thuyết minh là một hệ thống những cách thức được sử dụng nhằm đạt được mục đích đặt ra. Phương pháp thuyết minh rất quan trọng đối với bài văn thuyết minh. Nắm được phương pháp, người viết (người nói) mới truyền đạt đến người đọc (người nghe) những hiểu biết về sự vật, sự việc, hiện tượng một cách hiệu quả.

Các phương pháp thuyết minh đã học ở THCS gồm: nêu định nghĩa, liệt kê, nêu ví dụ, dùng số liệu, so sánh, phân loại, phân tích.

Ở lớp 10, các phương pháp thuyết minh trên được củng cố và nâng cao. Ngoài ra, chương trình còn giới thiệu một số phương pháp mới khác, như:thuyết minh bằng cách chú thích; thuyết minh bằng cách giảng giải nguyên nhân - kết quả (Xem bài học tuần 23).

Câu 5- Làm thế nào để viết được một bài văn thuyết minh chuẩn xác và hấp dẫn?

Gợi ý:

Văn bản thuyết minh có mục đích cung cấp cho người nghe (người đọc) những tri thức về sự vật khách quan. Cho nên văn bản trước hết cần chuẩn xác.

Muốn chuẩn xác cần chú ý tìm hiểu thấu đáo trước khi viết; thu thập tài liệu tham khảo, chú ý đến thời điểm xuất bản của các tài liệu để có thể cập nhật những tìm tòi phát kiến mới cũng như thấy được những thay đổi thường có.

Văn thuyết minh còn có nhiệm vụ đặc trưng, đó là thuyết phục được người đọc (người nghe). Bài viết vì thế cần tạo được hấp dẫn.

Muốn làm cho văn bản hấp dẫn cần đưa ra những chi tiết cụ thể, sinh động, những con số chính xác; so sánh để làm nổi bật sự khác biệt, khắc sâu vào trí nhớ người đọc (người nghe); làm cho câu văn thuyết minh biến hoá linh hoạt; khi cần nên phối hợp nhiều loại kiến thức để đối tượng thuyết minh được soi rọi từ nhiều mặt.

Câu 6- Trình bày cách lập dàn ý và viết các đoạn văn thuyết minh.

Gợi ý:

+ Cách lập dàn ý cho bài văn thuyết minh:

Muốn lập dàn ý cho bài văn thuyết minh, cần nắm vững các kiến thức cần thiết về dàn ý và có kĩ năng xây dựng dàn ý nói chung; có đầy đủ tri thức cần thiết cho bài thuyết minh của mình; và cuối cùng, cần sắp xếp các ý theo trình tự hợp lí.

+ Cách viết đoạn mở đầu của bài văn thuyết minh: cần nêu đề tài bài viết (như giới thiệu đối tượng nào?); cho người đọc biết mục đích thuyết minh của bài viết; nêu ý nghĩa và tầm quan trọng của đối tượng thuyết minh để thu hút người đọc (người nghe)....

+ Cách viết phần thân bài: Tuỳ theo từng bài văn cụ thể để lựa chọn cách viết phù hợp. Trong phần thân bài có nhiều đoạn văn với những mục đích, nội dung khác nhau. Thông thường, có thể xác định những đoạn văn sau:

-     Đoạn văn cung cấp tri thức (thông báo). Trong đoạn văn này, cần cung cấp những thông tin chính xác, cập nhật và quan trọng hơn là những thông tin đó phải được lựa chọn, phục vụ cho mục đích thuyết minh .

-     Đoạn văn lập luận: Dùng lí lẽ để phân tích thông tin, chỉ rõ ý nghĩa của các thông tin ấy có liên quan đến mục tiêu thuyết minh như thế nào.

-     Đoạn văn thuyết phục: Đây là đoạn trực tiếp tác động đến cảm xúc, suy nghĩ của người nghe (người đọc). Tuỳ theo đối tượng người nghe (mgười đọc) để có những lời lẽ thuyết phục phù hợp.

+ Cách viết phần kết bài: Trở lại với đề tài của văn bản thuyết minh, lưu lại những ấn tượng ở người nghe (người đọc).

Câu 7- Trình bày về cấu tạo của một lập luận, các thao tác nghị luận và cách lập dàn ý bài văn nghị luận.

Gợi ý:

+ Cấu tạo của một lập luận:

Lập luận gồm luận điểm, luận cứ, luận chứng.

Luận điểm là vấn đề được đưa ra để bàn bạc. Luận cứ là những cơ sở làm chỗ dựa về mặt lí luận và thực tiễn. Luận chứng là những ví dụ thực tế nhằm chứng minh cho luận điểm, luận cứ.

+ Các thao tác nghị luận:

Thao tác nghị luận là những động tác được thực hiện theo trình tự và yêu cầu kĩ thuật được quy định trong hoạt động nghị luận.

Các thao tác nghị luận gồm: phân tích, tổng hợp, diễn dịch, quy nạp và so sánh.

+ Muốn lập được dàn ý cho bài nghị luận, cần:

-     Nhận thức đúng đề bài nghị luận (kiểu bài nghị luận, vấn đề nghị luận, phạm vi tài liệu).

-     Tìm ý cho bài văn. Tìm ý chính là tìm ra các luận điểm, luận cứ, từ khái quát đến cụ thể, chi tiết.

-     Lập dàn ý là việc lựa chọn, sắp xếp, triển khai các luận điểm, luận cứ lồng vào bố cục ba phần sao cho hợp lí.

Câu 8- Trình bày yêu cầu và cách thức tóm tắt văn bản tự sự, văn bản thuyết, minh.

Gợi ý:

-     Yêu cầu và cách thức tóm tắt văn bản tự sự:

-     Yêu cầu tóm tắt văn bản tự sự là kể lại hoặc viết lại một cách ngắn gọn những chuyện cơ bản xảy ra với nhân vật chính. Tóm tắt phải trung thành với văn bản gốc.

-     Cách thức tóm tắt văn bản tự sự:

-     Đọc kĩ văn bản, nắm được kết cấu, nhân vật, mâu thuẫn, xung đột...

-     Kể lại các chi tiết chính dựa theo kết cấu, bố cục, sao cho bật ra mâu thuẫn, xung đột.

Với yêu cầu tóm tắt nhân vật chính nhưng không theo điểm nhìn của truyện, phải xây dựng kết cấu mới, theo điểm nhìn mới.

+ Yêu cầu và cách thức tóm tắt văn bản thuyết minh:

-     Yêu cầu: Tóm tắt phải rõ ràng, chính xác, sát với nội dung cơ bản của văn bản gốc.

-     Muốn tóm tắt một văn bản thuyết minh ta cần xác định mục đích yêu cầu tóm tắt; đọc văn bản gốc để nắm vững đối tượng thuyết minh; tìm bố cục văn bản. Từ đó, tóm lược các ý để hình thành văn bản tóm tắt.

Câu 9- Nêu đặc điểm và cách viết kế hoạch cá nhân, quảng cáo.

Gợi ý:

+ Đặc điểm và cách viết kế hoạch cá nhân:

-     Đặc điểm của kế hoạch cá nhân:

+ Về nội dung: Kế hoạch cá nhân là bản dự kiến những công việc sắp tới của cá nhân.

+ Về hình thức: Kế hoạch cá nhân được trình bày một cách khoa học, cụ thể về thời gan, mục tiêu cần đạt...

-     Cách viết bản kế hoạch cá nhân:

Ngoài tiêu đề, kế hoạch cá nhân có 2 phần:

-     Phần đầu: ghi rõ họ tên, địa chỉ (nếu cần).

-     Phần hai: nêu nội dung công việc, thời gian, địa điểm và dự kiến kết quả đạt được.

Lời văn ngắn gọn, giản lược, nên kẻ bảng.

+ Đặc điểm và cách viết quảng cáo:

-     Đặc điểm quảng cáo:

+ Về nội dung: là những thông tin về sản phẩm hoặc về loại dịch vụ.

+ Về hình thức: súc tích, hấp dẫn và kích thích tâm lí khách hàng.

-     Cách viết quảng cáo:

+ Chọn nội dung quảng cáo. Nội dung thông tin phải độc đáo, hấp dẫn, gây ấn tượng, thể hiện tính ưu việt của sản phẩm hay loại dịch vụ.

+ Chọn hình thức quảng cáo: Quy nạp, hay so sánh; sử dụng từ ngữ khẳng định tuyệt đối.

Câu 10- Nêu cách thức trình bày một vấn đề.

Gợi ý:

Trước khi trình bày, cần tìm hiểu trình độ học vấn, yêu cầu, tâm lí, sở thích của người nghe; lựa chọn nội dung và lập dàn ý cho bài trình bày.

Các bước trình bày thường theo thứ tự:

-     Chào hỏi, tự giới thiệu.

-     Lần lượt trình bày các nội dung đã định.

-     Kết thúc và cảm ơn.

II- Luyện tập

Bài tập 1- Lập dàn ý, viết các kiểu đoạn văn trong văn tự sự, thuyết minh.

Gợi ý:

+ HS xem lại các bài tập về lập dàn ý, viết các kiểu đoạn văn trong văn tự sự (tuần 4 và tuần 10 trong tài liệu này).

+ HS xem lại các bài tập về lập dàn ý, viết các kiểu đoạn văn trong văn thuyết minh (tuần 18 và tuần 24 trong tài liệu này).

Bài tập 2- Hãy tóm tắt nội dung các bài: Khái quát văn học dân gian Việt Nam (Ngữ văn 10 tập 1), Nguyễn Du và bài Văn bản văn học (Ngữ văn 10, tập 2),

Gợi ý:

Bài 1- Tóm tắt bài Khái quát văn học dân gian Việt Nam (Ngữ văn 10 tập 1). Bài viết theo các ý:

a- Văn học dân gian là gì? (Văn học truyền miệng, do nhân dân lao động sáng tác và lưu truyền, phục vụ các sinh hoạt khác nhau của cộng đồng).

b- Đặc trưng cơ bản của văn học dân gian (Tính truyền miệng, tính tập thể, tính thực hành).

c- Các thể loại của văn học dân gian (12 thể loại chính: thần thoại, sử thi, truyền thuyết,        ). Nêu ngắn gọn khái niệm về mỗi thể loại.

d- Những giá trị cơ bản của văn học dân gian:

-     Kho tri thức bách khoa của nhân dân các dân tộc.

-     Giáo dục đạo lí làm người.

-     Giá trị nghệ thuật: văn học dân gian mang đậm đà bản sắc dân tộc.

Bài 2- Tóm tắt bài Nguyễn Du (Ngữ văn 10, tập 2, tuần 28).

Các ý chính:

a- Thân thế, sự nghiệp. Nguyễn Du xuất thân trong một gia đình đại quý tộc có nhiều đời và nhiều người làm quan to.

-     Cuộc đời Nguyễn Du trải qua nhiều thăng trầm trong một thời đại đầy biến động. Lên 10 tuổi, Nguyễn Du mồ côi cả cha lẫn mẹ. Nhà Lê sụp đổ (1789), Nguyễn Du sống cuộc đời phiêu dạt, chìm nổi long đong. Hơn 10 năm gió bụi, sống gần nhân dân, thấm thìa bao nỗi ấn lạnh kiếp người, Nguyễn Du đã khẳng định tư tưởng nhân đạo trong sáng tác của mình. Chính nỗi bất hạnh lớn đã làm nên một nhà nhân đạo chủ nghĩa vĩ đại.

-     Làm quan cho nhà Nguyễn (1802) tới chức Học sĩ điện cần Chánh, được cử làm chánh sứ sang Trung Quốc... Nhưng có những mâu thuẫn phức tạp của một thiên tài đứng giữa một giai đoạn lịch sử đầy bi kịch.

b- Các sáng tác chính . Thanh Hiên thi tập, Nam trung tạp ngâm, Bắc hành tạp lục (Chữ Hán), Truyện Kiều, Văn tế thập loại chúng sinh (Chữ Nôm)...

c- Giá trị tư tưởng, nghệ thuật trong các sáng tác.

+ Giá trị tư tưởng:

-     Giá trị hiện thực (Phản ánh hiện thực xã hội với cái nhìn sâu sắc; tố cáo sự bất nhân của bọn quan lại và thế lực tác oai tác quái ghê gớm của đồng tiền...).

-     Giá trị nhân đạo (Niềm quan tâm sâu sắc đến thân phận con người; cảm hứng bao trùm là cảm hứng xót thương, đau đớn; ngợi ca vẻ đẹp con người, trân trọng những khát vọng của họ đặc biệt là khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc, tình yêu, công lí,..,).

+ Giá trị nghệ thuật: thơ chữ Hán giản dị mà tinh luyện, tài hoa; thơ Nôm đạt tới đỉnh cao rực rỡ; đóng góp lớn cho sự phát triển tiếng Việt.

d- Đánh giá chung về thiên tài Nguyễn Du: một đại thi hào dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới. Thời đại, hoàn cảnh gia đình và năng khiếu bẩm sinh đã tạo nên thiên tài Nguyễn Du. Tư tưởng bao trùm là chủ nghĩa nhân đạo.Thơ ông kết tinh những thành tựu văn hoá dân tộc. Truyện Kiều là một kiệt tác...

Bài 3- Tóm tắt bài Văn bản văn học (Ngữ văn 10, tập 2)

HS xem lại bài học tuần 31.

Các ý chính:

1-  Khi nào một văn bản được coi là văn bản văn học (Tiêu chí).

a- Phản ánh và khám phá cuộc sống, bồi dưỡng tư tưởng và tâm hồn, thoả mãn nhu cầu thẩm mĩ của con người.

b- Ngôn từ trong văn bản có nhiều tìm tòi sáng tạo, có hình tượng mang hàm nghĩa sâu sắc, phong phú.

c- Thuộc một thể loại nhất định với những quy ước thẩm mĩ riêng...

2-  Cấu trúc của văn bản văn học:

Gồm nhiều tầng lớp: ngôn từ, hình tượng, hàm nghĩa.

Từ Khóa

ôn tập phần làm văn lớp 10 violet,soạn bài ôn tập phần làm văn lớp 12,soạn bài ôn tập phần làm văn lớp 11,soạn ôn tập phần làm văn lớp 11 học kì 2,soạn ôn tập phần làm văn 10,ôn tập phần văn học lớp 10,ôn tập phần làm văn lớp 12 kì 2,ngữ văn 10 tổng kết phần văn học,

Tác giả: Lê Văn Toàn
10-10-2016
Note Nếu bạn có bất cứ thắc mắc gì về bài viết này. hãy để lại bình luận. Quan quản trị sẽ trả lời lại bạn ngay lập tức.

Đánh Giá


Cùng Tác Giả.

Ba bước chính trong bài trí phong thủy phòng bé
Phòng trẻ em thường lộn xộn và bày bừa nên dễ tạo cảm giác nhàm chán ở trẻ. Phong thủy áp dụng cho không gian của trẻ có thể mang lại cảm giác sôi động, lành mạnh hay niềm vui lâu dài. Năng lượng trẻ là mở rộng và sôi động, nó cần có không gian mở để phát triển. Phong thủy có thể giúp thúc đẩy tăng trưởng hài hòa trong không gian luôn lộn xộn và hỗn loạn của trẻ.
Văn lớp 9 Soạn bài tôi và chúng ta
Hướng dẫn Soạn bài tôi và chúng ta của chương trình văn học lớp 9. Giúp cho các em học tốt môn ngữ văn của mình cũng như các quý phụ huynh tham khảo để giản dạy cho các em.
Hóa giải cho giường ngủ có xà nhà đè
Một trong những điều tối kỵ với phong-thủy phòng ngủ là khi dầm (xà ngang) ở phía trên giường ngủ hoặc các đồ vật như quạt trần, đèn chùm, chuông gió… treo trên trần “đè” lên đầu giường.
Tổng số bậc cầu thang trong nhà nên là số lẻ
Tổng số bậc cầu thang nên là số lẻ, theo quan niệm phong thủy là mang lại dương khí cho không gian.
Những lưu ý trong phong thủy nhà bếp
Nhà bếp là không gian sử dụng thường ngày và đóng vai trò quan trọng trong mỗi gia đình. Việc tạo được một không gian nhà bếp hợp lý, thông thoáng sẽ mang đến cho gia đình bạn sức khỏe, tâm lý thoải mái trong mỗi bữa cơm.
Những điều nên tránh khi trang trí phòng cưới, phòng tân hôn
Phòng cưới là nơi mà đôi vợ chồng trẻ bắt đầu một cuộc sống mới, vì vậy căn phòng này cần được tính toán kỹ lưỡng trong cách bố trí để có một khởi đầu tốt lành. Sau đây là một số điều nên tránh khi bố trí phòng cưới: Màu sắc
Văn lớp 9 Soạn bài tổng kết về từ vựng tiếp theo (tiết 3)
Hướng dẫn Soạn bài tổng kết về từ vựng tiếp theo (tiết 3) của chương trình văn học lớp 9. Giúp cho các em học tốt môn ngữ văn của mình cũng như các quý phụ huynh tham khảo để giản dạy cho các em.
Chọn màu sắc theo ngũ hành cung mệnh đem lại may mắn
Gia chủ có mệnh cung là Thủy nên tránh dùng những màu sắc kiêng kỵ như màu vàng, màu nâu, thuộc hành Thổ, sẽ khắc phá hành Thủy của mệnh cung.
Văn học 12 Nghị luận xã hội về thói hư tật xấu
Hướng dẫn Nghị luận xã hội về thói hư tật xấu của chương trình văn học lớp 12. Giúp cho các em học tốt môn ngữ văn của mình cũng như các quý phụ huynh tham khảo để giảng dạy cho các em.
Hóa giải những lỗi phong thủy trong văn phòng làm việc
Nếu bạn không có khả năng thăng tiến một cách thuận lợi, bị tiểu nhân hãm hại, hoặc việc thăng tiến rất chật vật mặc dù bản thân không thiếu khả năng, nhất thiết cần xem lại nơi phòng làm việc của mình có đúng phong thủy không. 1. Bàn làm việc đối diện cửa ra vào

Chúng tôiĐiều khoảnHỏi đápKiếm tiền