Văn học 12 Phân tích đoạn kịch Hồn Trương Ba, Da Hàng Thịt của Lưu Quang Vũ

Đề bài: Phân tích đoạn kịch Hồn Trương Ba, Da Hàng Thịt của Lưu Quang Vũ.

Bài làm

1. Lưu Quang Vũ là một trong những hiện tượng nổi bật nhất của đời sống văn học dân tộc những năm tám mươi của thế kỉ XX. Chỉ trong bảy, tám năm mà ông sáng tác khoảng năm mươi kịch bản dược dàn dựng hầu hết. Công chúng náo nức đến với ánh đèn sân khấu, sàn diễn của nhiều nhà hát, đoàn nghệ thuật ở kháp mọi miền đất nước nhờ kịch bản của Lưu Quang Vũ. Có những đợt Hội diễn sân khấu toàn quốc, đa số vở được trình diễn và đoạt giải mang tên tác giả Lưu Quang Vũ. Kịch Lưu Quang Vũ viết về nhiều đề tài, có giá trị về nhiều mặt, trong dó Hồn Trương Ba, da hàng thịt là vở có tính triết lí sâu sắc.

Hồn Trương Ba, da hàng thịt được Lưu Quang Vũ sáng tác theo hướng khai thác cốt truyện dân gian để gửi gắm những suy ngẫm về nhân sinh, về hạnh phúc, kết hợp phê phán một sô tiêu cực trong lối sống hiện thời. Cốt truyện dân gian có thể tóm tắt như sau : Có ông Trương Ba hiền lành, chăm chí và rất cao cờ, một hôm đột ngột chết (do việc làm tắc trách của hai vị quan Nam Tào, Bắc Đẩu trên Thiên đình). Tiếc tài đánh cờ của người nông dân ấy, tiên Đế Thích dùng phép cho hồn Trương Ba nhập vào xác một anh hàng thịt để tiếp tục sống. Vậy là xảy ra chuyện tranh chấp chồng giữa hai người vợ, phải đưa lên quan xét xử. Quan tiến hành phép thử bằng cách ra lệnh cho đương sự lần lượt làm hai việc : mổ lợn và đánh cờ. Đương sự không biết cầm dao mổ lợn thế nào cho thuận song đánh cờ lại rất cao tay. Quan bèn quyết định cho bà Trương Ba đem chồng về.

Văn học 12 Phân tích đoạn kịch Hồn Trương Ba, Da Hàng Thịt của Lưu Quang Vũ

Như thế, tình huống kịch của Hồn Trương Ba, da hàng thịt được bắt đầu từ chỗ kết thúc của tích truyện dân gian. Khi hồn Trương Ba được sống "hợp pháp" trong xác anh hàng thịt, mọi sự ngày càng trở nên rắc rối, éo le. Nhân vật đâu được sống bình thường, yên ổn. Ba tháng "ngụ cư" trong thân xác lạ, hồn Trương Ba có nguy cơ bị thân xác lấn át. Nó đã phải trải qua những cuộc đấu tranh gay gắt với chính thể xác mà mình trú ngụ - một thể xác đầy ham muốn bản năng của anh hàng thịt. Hồn Trương Ba ngày càng trở nên xa lạ, đáng sợ trong mắt những người thân. Một tâm hồn thanh cao lại phải sống nhờ trong một thân xác thô lỗ, cồng kềnh. Thậm chí, đã có khi Hồn Trương Ba sắp ngã vào tay chị vợ anh hàng thịt, nhân vật chút nữa bị thất bại trước sự dẫn dắt của thể xác. Kết cục, để bảo toàn sự thanh sạch của mình, Hồn Trương Ba chấp nhận cái chết vĩnh viễn, khước từ cuộc sống không còn được là mình, dù sự sống muôn phần đáng quý. Nội dung chính của vở kịch là tình cảnh trớ trêu, nỗi đau khổ, giày vò của Hồn Trương Ba từ khi "bên trong một đằng, bên ngoài một nẻo", là quyết định đúng đắn, cao thượng của nhân vật để thoát khỏi tình cảnh ấy.

2. Văn bản trong sách Ngữ văn 12 thuộc cảnh VII và Đoạn kết, cũng là cảnh cuối cùng của kịch Hồn Trương Ba, da hàng thịt. Ở cảnh này, xung đột trung tâm của vở kịch (xung đột giữa linh hồn và thân xác trong nhân vật Hồn Trương Ba) lên đến đính điểm. Có thể nhận ra diễn biến cụ thể của tình huống kịch ở đây theo các bước:

Sau mấy tháng sống trong tình trạng bên trong một đằng, bên ngoài một nẻo, nhân vật Hồn Trương Ba ngày càng trở nên xa lạ đối với những người thân trong gia đình, với bạn bè và cũng tự chán mình. Hồn Trương Ba cảm thấy không thể sống như thế này mãi, muốn tách ra khỏi thân xác kềnh càng, thô lỗ của anh hàng thịt. Tâm trạng này được thể hiện qua lời nói của nhân vật ở ngay đầu đoạn trích.

- Cuộc đối thoại giữa hồn và xác với sự giễu cợt, tự đắc của xác khiến hồn càng khổ đau, càng cảm thấy bế tắc.

- Thái độ, cư xử của những người thân trong gia đình (người vợ, đứa cháu và nhất là chị con dâu mà Trương Ba hằng thương yêu, tin cậy) khiến nhân vật Hồn Trương Ba càng đau khổ, tuyệt vọng, cuối cùng đi đến quyết định giải thoát.

- Cuộc gặp gỡ, đối thoại cuối cùng cua Hồn Trương Ba với tiên Đế Thích và quyết định dứt khoát của Hồn Trương Ba.

Quyết định của Hồn Trương Ba thể hiện qua độc thoại nội tâm của nhân vật này : quyết không chịu khuất phục thân xác và tự đánh mất mình. Ông châm nén hương để gọi tiên Đế Thích. Đây là bước ngoặt chuẩn bị cho việc giải quyết xung đột kịch về sau.

Trong quá trình phát triển của tình huống, cái chết của cu Tị có ý nghĩa đẩy nhanh diễn biến kịch đi đến chỗ "mở nút". Nó là đứa bé "ngoan lắm, khôn lắm" mà Hồn Trương Ba rất quý. Tình thế này buộc Hồn Trương Ba phải dứt khoát chọn ngay một cách giải quyết.

Qua diễn biến của xung đột kịch, cho thấy Lưu Quang Vũ đã khéo dồn nén mâu thuẫn, đã đẩy tình huống kịch lên cao trào (thắt nút) rồi giải quyết (mở nút) thật tự nhiên, hợp lí.

3. Sự thay đổi của Trương Ba trong thời gian để hồn trú ngụ trong thân xác anh hàng thịt ngày càng rõ rệt như thế nào ? Diễn tả sinh động điều này có ý nghĩa quan trọng bởi từ đó, người đọc thấy rõ tình cảnh trớ trêu, nỗi đau khổ của Hồn Trương Ba. Lưu Quang Vũ đã khéo mượn lời các nhân vật khác - những người thân trong gia đình Trương Ba (người vợ, đứa cháu, chị con dâu) để chỉ ra điều đó. Hồn Trương Ba bây giờ đâu còn là người làm vườn chăm chỉ, hết lòng thương yêu vợ con như trước. Ông cũng chẳng quan tâm gì đến chuyện của bà con hàng xóm. Hồn Trương Ba bây giờ vụng về, thô lỗ, phũ phàng chứ không còn khéo léo, nhẹ nhàng khi chăm sóc cây cối, khi chữa diều như trước nữa. Ngay cả người biết thương cảm cho tình cảnh của Hồn Trương Ba như chị con dâu giờ cũng xót xa, ngỡ ngàng bởi không còn được thấy hình ảnh con người "hiền hậu, vui vẻ tốt lành như thầy của chúng con xưa kia",... Những lời thoại của Hồn Trương Ba với Đế Thích sau đó chứng tỏ nhân vật này đã tự ý thức, đã thấm thía về tình cảnh trớ trêu, đầy tính chất bi hài của mình.

4. Những quan niệm về hạnh phúc, về lẽ sống và cái chết của Lưu Quang Vũ được gửi gắm nhiều ở cuộc trò chuyện giữa Hồn Trương Ba với tiên Đế Thích. Đoạn kịch này cũng là nơi kết tinh giá trị tư tướng của tác phẩm. "Không thể bên trong một đằng, bên ngoài một nẻo được. Tôi muốn được là tôi trọn vẹn". Qua lời thoại này của Hồn Trương Ba, nhà viết kịch muốn khẳng định rằng con người là một thể thống nhất, hồn và xác phải hài hoà. Không thể có một tâm hồn thanh cao trong một thân xác phàm tục, tội lỗi. Khi con người bị chi phối bởi những nhu cầu ban năng của thân xác thì đừng chỉ đổ lỗi cho thân xác, đừng vỗ về mình bằng vẻ đẹp siêu hình của tâm hồn... "Sống nhờ vào đổ đạc, của cải người khác đã là chuyện không nên, đằng này đến cái thân tôi cũng phái sống nhờ anh hàng thịt. Ông chỉ nghĩ đơn giản là cho tôi sống, nhưng sống như thế nào thì ông chẳng cần biết !". Đây là lời thoại có ý nghĩa triết lí về lẽ sống. Sống thực sự cho ra con người quả không hề dễ dàng, đơn giản. Khi sống nhờ, sống gửi, sống chắp vá, khi không được là mình thì cuộc sống ấy thật vô nghĩa. Thời gian Hồn Trương Ba trú ngụ trong thân xác anh hàng thịt để Trương Ba tiếp tục được sống thì ông bị mọi người xa lánh, bản thân ngày càng tự cảm thấy khó chịu, đau khổ. Nhưng khi Hồn Trương Ba dứt khoát chọn cái chết để thoát khỏi tình trạng bên trong một đằng, bên ngoài một nẻo, để nhường cuộc sống cho cu Tị thì ông lại được sống trong tâm trí mọi người, được con cháu mãi nhớ thương, kính trọng. Ông như được gần gũi, quấn quýt quanh mọi người. Lời dạy của ông được con cháu nhắc nhở, thấm thìa. Đó chính là ý nghĩa sâu xa của đoạn kết vở kịch.

Từ tình cảnh của nhân vật Hồn Trương Ba, từ các lời thoại giàu ý vị triết lí, vở kịch toát lên tinh thần phê phán lối sống chạy theo những ham muốn tầm thường về vật chất, chỉ thích hưởng thụ đến trở nên phàm phu, thô thiện. Tác phẩm cũng cất lên lời cảnh báo về tình trạng con người phải "sống giả", vì những lí do nào dó mà không còn được là mình. Đó là nguy cơ đẩy con người đến chỗ tha hoá do danh và lợi. Như vậy, vở kịch Hồn Trương Ba, da hàng thịt thể hiện tinh thần chiến đấu thẳng thắn của Lưu Quang Vũ - một nghệ sĩ hăng hái tham dự vào tiến trình cải cách xã hội ở những năm 80 của thế kỉ XX ; đồng thời nêu lên những bài học về lẽ sống - chết, về hạnh phúc, có ý nghĩa với nhiều thời. Cuộc sống thật đáng quý nhưng không phải sống thế nào cũng được ; hạnh phúc chân chính của con người là được sống trọn vẹn, sống thật với chính mình, với mọi người. Đó là triết lí sâu sắc toát lên từ vở kịch này.

Từ Khóa

phân tích nhân vật hồn trương ba,cảm nhận về nhân vật trương ba,vẻ đẹp của nhân vật hồn trương ba,phân tích cuộc đối thoại giữa hồn và xác,đoạn kết hồn trương ba da hàng thịt,xung đột kịch trong hồn trương ba da hàng thịt,cuộc đối thoại giữa hồn trương ba và đế thích,đọc tác phẩm hồn trương ba da hàng thịt,

Tác giả: Lê Văn Toàn
10-10-2016
Note Nếu bạn có bất cứ thắc mắc gì về bài viết này. hãy để lại bình luận. Quan quản trị sẽ trả lời lại bạn ngay lập tức.

Đánh Giá


Cùng Tác Giả.

Văn học 11 Soạn bài thao tác lập luận so sánh
Hướng dẫn Soạn bài thao tác lập luận so sánh của chương trình văn học lớp 11. Giúp cho các em học tốt môn ngữ văn của mình cũng như các quý phụ huynh tham khảo để giảng dạy cho các em.
Sử dụng màu cam hợp lý đem lại năng lượng tốt cho nhà ở
Màu da cam giúp kích thích hoạt động trí não, tăng sức tưởng tượng và trí nhớ. Vì vậy, nên sử dụng các phụ kiện màu da cam cho văn phòng và phòng đọc sách (kể cả lớp học).
Chọn cây trồng trước nhà hợp phong thủy
Phía trước nhà là nơi sinh khí lưu thông nên nơi này vô cùng quan trọng. Để khí lưu thông tốt phía trước cần rộng rãi và thoáng đãng. Vì vậy, việc trồng cây trước nhà cũng cần cân nhắc kỹ lưỡng, không nên để cây cối âm u, rậm rạp, cản trở sinh khí vào cửa chính của ngôi nhà.
Các cách hạn chế giảm bớt cơn đau răng nhanh tại nhà
Nếu bạn có đau răng, tốt nhất là tìm các lời khuyên ngay lập tức từ một nha sĩ trước khi vấn đề nặng hơn. Bạn cũng có thể thử một số biện pháp tự nhiên để làm giảm đau với những trường hợp chưa nặng.
Nguyên tắc phong thủy khi trồng cây xanh
Thú điền viên là một phương pháp giảm stress rất hiệu quả, không chỉ dành riêng cho người già mà nhiều gia đình hiện đại cũng rất quan tâm đến vấn đề này. Tuy nhiên, thú vui trồng cây tại nhà thường có quy mô nhỏ hơn, đó là những mảnh vườn nhỏ bên trong căn nhà phố vừa giúp người ta đỡ căng thẳng, vừa làm thông thoáng cho ngôi nhà… Tuy nhiên, dù với mục đích nào, quy mô lớn hay nhỏ thì việc trồng cây xanh cũng đều phải tuân thủ các quy tắc phong thủy.
Văn 7 Soạn bài chơi chữ
Hướng dẫn Soạn bài chơi chữ của chương trình văn học lớp 7. Giúp cho các em học tốt môn ngữ văn của mình cũng như các quý phụ huynh tham khảo để giản dạy cho các em.
Nhà lệch tầng gây ra xung khí không tốt
Hiện nay nhiều người ưa chuộng làm nhà lệch tầng, với mục đích tiết kiệm diện tích, điểm nhấn kiến trúc… Tuy nhiên, dưới góc nhìn phong thủy, nhà lệch tầng không phải là kiểu nhà tốt.
Phong thủy gian bếp và phòng ăn
Trong một nhà ở, gian bếp và phòng ăn là nơi được sử dụng hàng này, chí ít là 2 lần một ngày. Bếp là nơi để nấu nướng, chế biến đồ ăn thức uống, phòng ăn là nơi mọi người trong nhà ăn uống thường ngày. Vậy nên không thể coi thường hai nơi quan trọng này.
Những kiêng kỵ khi thiết kế nhà vệ sinh
Theo nguyên tắc sách vở từ ngàn xưa, việc chỉ ra phương pháp tránh hung khi thiết kế được nói đến nhiều nhất. Khoa học phong thủy có nhiều cách gọi, cách hiểu và cách lý giải khác nhau về vấn đề này. Song nhìn chung, các chuyên gia đều thống nhất đưa ra những điều tối kỵ mà gia chủ cần tránh khi thiết kế không gian phòng tắm kết hợp nhà vệ sinh.
Những lưu ý khi bài trí vật dụng phòng khách
Phòng khách thường chiếm một vai trò quan trọng về mặt Phong thủy bởi đó là một bộ phận chính của căn nhà, hiếm thấy nhà nào lại không có phòng khách.

Chúng tôiĐiều khoảnHỏi đápKiếm tiền