Văn học 11 Soạn bài tự tình II

Soạn bài tự tình II của Hồ Xuân Hương

I. Đọc – hiểu văn bản

Câu 1. Tâm trạng và hoàn cảnh của tác giả trong bốn câu thơ đầu

Thời gian bao giờ cũng được thể hiện trong sự nghịch đối với cuộc sống của con người, đặc biệt là tuổi trẻ và tình yêu. Với Hồ Xuân Hương, nhà thơ đầy nữ tính thì yếu tố về thời gian càng sâu sắc hơn. Bài thơ Tự tình (bài II) được mở đầu bằng thời gian: Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn và kết thúc cũng bằng thời gian: Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại – Mảnh tình san sẻ tí con con. Bốn câu thơ đầu đã nêu bật được hoàn cảnh hoàn cảnh và tâm trạng của nhà thơ.

Thời gian được thể hiện qua câu với âm thanh văng vẳng trống canh dồn. Âm thanh văng vẳng không chỉ đơn thuần là sự cảm nhận âm thanh  bằng thính giác mà còn là sự cảm nhận về sự trôi đi của thời gian – thời gian vô thủy, vô chung nhưng thời gian còn chứa đựng sự phá hủy. Trong Tự tình (bài I), âm thanh của tiếng gà gáy đã gợi sự não lòng (tiếng gà văng vẳng trên bom) thì trong Tự tình (bài II), cái nhịp điệu gấp gáp, liên hồi của tiếng trống vừa là sự cảm nhận, vừa là sự thể hiện bước đi của thời gian và sự rối bời của tâm trạng.

Từ trơ được đặt ở đầu câu với nghệ thuật đảo ngữ vừa nói được bản lĩnh nhưng lại cũng thể hiện được nỗi đau của nhà thơ. Trơ là tủi hổ, là bẽ bàng. Nhưng trơ vỡi Hồ Xuân Hương còn là sự thách thức. Điều này hoàn toàn giống với cái trơ của Bà Huyện Thanh Quan: Đá vẫn trơ gan cũng tuế nguyệt (Thăng Long thành hoài cổ).

Hồng nhan: cách nói về người phụ nữ nhưng đi liền với cái, gợi lên sự rẻ rúng, mỉa mai.

Chén rượu hương đưa say lại tỉnh: Câu thơ gợi lên cái vòng luẩn quẩn, như là sự cảm nhận duyên tình đã trở thành trò đùa của tạo hóa: Hương rượu và hương tình đi qua chỉ để lại vị đắng chát, khổ đau của tác giả.

Hình ảnh Vầng trăng bóng xế nguyệt chưa tròn là hình tượng chứa hai lần bi kịch: trăng sắp tàn (bóng xế) mà vẫn khuyết chưa tròn. Đó là sự tương đồng với thân phận của người phụ nữ. Câu thơ tả ngoại cảnh nhưng chứa đựng nội tâm của tác giả, tạo nên sự thống nhất giữa trăng và người.

Câu 2. Tâm trạng và thái độ của nhà thơ qua hình tượng thiên nhiên trong câu 5 và 6.

Thiên nhiên trong hai câu thơ 5 và 6 như cũng mang theo nỗi niềm phẫn uất của con người. Rêu là một sinh vật nhỏ yếu, hèn mọn nhưng cũng không chịu khuất phục, mềm yếu; nó phải xiên ngang mặt đất. Đá vốn rất chắc nhưng giờ cũng ngọn hơn để đâm toạc chân mây.

Nhà thơ sử dụng biện pháp đảo ngữ để làm nổi bật tâm trạng phẫn uất của thiên nhiên mà cũng là sự phẫn uất của con người. Các động từ mạnh như xiên, đâm kết hợp với các bổ ngữ như ngang, toạc thể hiện sự bưởng bỉnh, ngang ngạnh của thi sĩ. Chính biện pháp đối lập và đảo ngữ, cách dùng các từ ngữ tạo hình đó đã tạo nên ấn tượng mạnh mẽ, làm nên cá tính sáng tạo của Hồ Xuân Hương. Đó cũng là cách miêu tả sáng tạo về thiên  nhiên trong thơ Hồ Xuân Hương. Đó cũng là cách miêu tả sáng tạo về thiên nhiên trong thơ Hồ Xuân Hương: bao giờ cũng chuyển động, căng đầy sức sống ngay cả trong những tình huống bi thảm nhất.

Câu 3. Tâm sự của tác giả qua hai câu kết

Hai câu kết nói lên tâm trạng chán chường, buồn tủi của nhà thơ. Ngán là chán ngán, ngán ngẩm. Xuân đi xuân lại lại chính là cái vòng luẩn quẩn của tạo hóa. Xuân vừa là mùa xuân, tức là thời gian nhưng cũng chính là tuổi trẻ. Sự trở lại của mùa xuân cũng đồng nghĩa với sự ra đi của tuổi trẻ. Từ lại thứ nhất có nghĩa là thêm một lần nữa, từ lại thứ hai là sự trở lại. Vì vậy, hai từ lại giống nhau về âm nhưng khác nhau về nghĩa, về cấp độ nghĩa.

Câu cuối Mảnh tình – san sẻ - tí – con con sử dụng nghệ thuật tăng tiến. Đây không phải là khối tình (khối tình cọ mãi với non sông) mà là mảnh, tình, tức là hết sức bé nhỏ. Mảnh tình bé nhỏ lại đem san sẻ để chỉ còn tí con con. Đó là tâm trạng của kẻ làm lẽ nhưng cũng là nỗi lòng của người phụ nữ trong xã hội xưa, khi hạnh phúc với họ luôn là điều gì không đầy đủ.

Câu 4. Khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc của Hồ Xuân Hương

Bài thơ là bi kịch duyên phận (bi kịch ấy được thể hiện trong cảm thức về thời gian trong bốn câu thơ đầu) và khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc (thể hiện trong bốn câu thơ cuối). Bi kịch duyên phận được thể hiện qua các nghịch đối: duyên phận muộn màng, lỡ dở trong khi thời gian cứ lạnh lùng trôi đi (hai câu đầu). Sự nghịch đối này dẫn đến tâm trạng buồn tủi, phẫn uất nhưng ở đó vẫn tiềm ẩn khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc. Khát vọng ấy được thể hiện rõ trong hai câu thơ 5 và 6.

Câu 5. Giá trị của bài thơ

Cấu tạo của thơ Nôm Đường luật và sự vận dụng sáng tạo những từ ngữ mang tính biểu cảm cao.

Nỗi lòng của Hồ Xuân Hương được thể hiện trong bài thơ: buồn đau, phẫn uất nhưng vẫn cháy lên khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc. Đó chính là vẻ đẹp của nhà thơ, cũng chính là con người của nhà thơ.

Câu 6. Sự giống nhau và khác nhau giữa hai bài thơ Tự tình I và II của Hồ Xuân Hương

- Giống nhau:

+ Cùng sử dụng thơ Nôm đường luật thể hiện cảm xúc của tác giả.

+ Đều mượn cảm thức về thời gian để thể hiện tâm trạng. Điều đó được thể hiện qua kết cấu vòng tròn của hai bài thơ: mở đầu bằng thời gian và kết thúc cũng là thời gian.

+ Đều sử dụng nhiều từ ngữ biểu cảm: văng vẳng, trở, cái hồng nhan, ngán, tí con con, oán hận, rền rĩ, mõm mòn, già tom…

Khác nhau:

+ Cảm xúc trong Tự tình I là nỗi niềm của nhà thơ trước duyên phận hẩm hiu, nhiều mất mát, trước lẽ đời đầy nghịch cảnh, đồng thời là sự vươn lên của chính bản thân, thách đố lại duyên phận.

+ Còn ở Tự tình II, cũng là sự thể hiện của bi kịch duyên phận muôn màng, cố gắng vươn lên nhưng cuối cùng cũng không thoát được bi kịch. Chính vì thế bi kịch như được nhân lên, phẫn uất hơn. Sự khác nhau đó chính là do cảm xúc chủ đạo trong từng bài thơ.

Từ Khóa

soạn bài ôn tập phần văn học lớp 11,soạn bài văn bản văn học,soạn văn bài câu cá mùa thu,tự tình lớp 11,trả lời câu hỏi bài tự tình lớp 11,tự tình 2,tự tình violet,tự tình hồ xuân hương,

Tác giả: Lê Văn Toàn
11-10-2016
Note Nếu bạn có bất cứ thắc mắc gì về bài viết này. hãy để lại bình luận. Quan quản trị sẽ trả lời lại bạn ngay lập tức.

Đánh Giá


Cùng Tác Giả.

Phong thủy nhà ở cho người làm kinh doanh
Theo quan niệm trong phong thủy nhà ở, cung tài lộc tọa lạc ở cung Đông Nam, tượng trưng cho nguồn tài chính, tiền bạc trong gia đình. Chính vì vậy nếu ngôi nhà khuyết góc Đông Nam sẽ ảnh hưởng xấu đến công việc và các vấn đề tài chính.
Cách khắc phục tình trạng bí sinh khí của ngôi nhà
Thiên khí, địa khí, phải được lưu thông hợp lý thì mới giúp gia chủ có sức khỏe. Tình trạng bí sinh khí của ngôi nhà cần thiết phải khắc phục ngay vì không có sinh khí tức là không có sức sống. Có nhiều cách để khắc phục tình trạng trì trệ khó chịu này.
Cách hóa giải khi khu bếp bị nhiễm bẩn từ phòng vệ sinh
Phòng vệ sinh không may đặt ở vị trí Tài thì chủ nhân sẽ khó mà sống sung sướng được, thậm chí là hao hụt tiền tài và còn bị lôi kéo vào những chuyện thị phi, kiện tụng
Cách khắc phục các góc cạnh trong nhà ở
Các góc cạnh trong nhà có thể tồn tại dưới rất nhiều dạng: từ góc tường, góc cột đến góc của các đồ đạc như bàn ghế, tủ kệ… Khi các góc cạnh hướng vào không gian sống sẽ gây nên nhiều bất lợi về phong thủy.
Ngoại cảnh biệt thự dưới góc nhìn phong thủy
Không nên trồng cây to trước cửa nhà, đặc biệt là không nên trồng cây trực diện với cửa chính.
Chọn màu sắc cửa chính hợp phong thủy
Trong phong thủy dương trạch, cửa giữ một vai trò vô cùng quan trọng. Ví dụ hướng cửa liệu có phải hướng nạp huyền không quái, vị trí cửa liệu có phải là vị trí đón Cát tinh không… Do đó, trong Kinh viết: “Dương trạch tam yếu: môn, phòng, táo” ( ba thứ quan trọng nhất của nhà ở là cửa, phòng và bếp).
Những giải pháp phong thủy cho hướng nhà xấu
Hướng cửa chỉ là một trong ba yếu tố làm nên cái gọi là: Phòng chủ nhà, Bếp, Cửa ra vào, là những yếu tố cần thiết và tối quan trọng trong Phong thủy. Xấu một yếu tố ta có thể dùng các yếu tố khác để hóa giải.
Để ngôi nhà được hài hòa âm dương ngũ hành
Bản thân đồ vật chưa hẳn đã xấu, nhưng khi sắp xếp không đúng chỗ có thể sẽ làm mất đi hài hòa ngũ hành, âm dương, dẫn đến các tác động xấu. Hai căn hộ có kích cỡ thiết kế giống nhau, nhưng căn nào dùng đồ vật đồng bộ, hài hòa thì trường khí hưng vượng hơn. Chỗ này làm hồ cảnh non bộ thì tốt nhưng chỗ khác đưa vào lại không thể chấp nhận được… Tất cả là do bố trí đồ nội thất không khéo, có thể xem xét theo một số tiêu chuẩn sau: Kích cỡ và tỷ lệ
Những kiêng kị phong thủy khi bố trí bàn thờ
Hướng của bàn thờ nếu đặt ngược với hướng của nhà sẽ khiến gia đình bất hòa, thậm chí, có thể sẽ không có con nối dõi.
Phòng bếp phải đảm bảo yếu tố “tàng phong tụ khí”
Khi thiết kế phòng bếp, ngoài việc tạo phong cách hiện đại, đẹp mắt bạn còn cần phải thiết kế sao cho hợp phong thủy nữa.

Chúng tôiĐiều khoảnHỏi đápKiếm tiền