Văn học 11 Soạn bài từ ngôn ngữ chung đến lời nói cá nhân

Soạn bài từ ngôn ngữ chung đến lời nói cá nhân

I. Kiến thức cơ bản

1. Ngôn ngữ - tài sản chung của xã hội.

- Ngôn ngữ là tài sản chung của xã hội. Đó là phương tiện giao tiếp của xã hội. Nhưng ngôn ngữ lại tồn tại trong mỗi cá nhân, do mỗi cá nhân chiếm lĩnh và sử dụng khi giao tiếp.

- Tính chung trong ngôn ngữ của cộng đồng thể hiện qua:

+ Các âm và các thanh (các nguyên âm, phụ âm, thanh điệu…). Ví dụ: a, e, I, o, b, h, t… thanh huyền, thanh sắc, thanh ngang…

+ Các tiếng (tức các âm tiết) do sự kết hợp của các âm và thanh theo những quy tắc nhất định. Ví dụ: nhà, cây, người, thủy, chiến, vô…

+ Các từ: Ví dụ: nhà, nước, đẹp đẽ, xe đạp, máy bay, cà chua, mồ hôi…

+ Các từ cố định (thành ngữ, quán ngữ).  Ví dụ: thuận buồm xuôi gió, ăn vóc học hay, cao như núi, nó toạc móng heo, cao lương mĩ vị, nói tóm lại, chân ước chân ráo…

- Tính chung trong ngôn ngữ còn thể hiện qua các phương thức chung, các quy tắc chung như phương thức chuyển nghĩa từ (từ nghĩa gốc sang nghĩa khác, phương thức ẩn dụ), quy tắc cấu tạo các loại câu.

2. Lời nói – tài sản riêng của cá nhân

- Cái riêng trong lời nói cá nhân biểu hiện qua:

+ Giọng nói cá nhân

+ Vốn từ ngữ cá nhân

+ Việc sử dụng các từ ngữ quen thuộc một cách sáng tạo

+ Việc cấu tạo ra từ mới

+ Việc vận dụng linh hoạt, sáng tạo quy tắc chung, phương thức chung.

- Biểu hiện rõ nhất của nét riêng trong lời nói cá nhân là phong cách ngôn ngữ cá nhân.

II. Luyện tập

Bài tập 1. Đối với người Việt Nam thì những từ giao tiếp trong hai câu trên đều rất quen thuộc. Nhưng hai câu thơ trong bài Khóc Dương Khuê của Nguyễn Khuyến là sản phẩm cá nhân, mang đậm dấu ấn của tác giả. Chính vì vậy, từ thôi đã được dùng  với nghĩa: sự mất mát, sự đau đớn. Thôi là hư từ được nhà thơ dùng như động từ nhằm diễn đạt nỗi đau của mình khi nghe tin bạn mất, đồng thời cũng là cách nói giảm, nói tránh để làm vơi đi nỗi đau mất mát người ở lại.

Bài tập 2. Hai câu thơ của Hồ Xuân Hương được sắp xếp theo lối đối lập: xiêng ngang – đâm toạc; mặt đất – chân mây; rêu từng đám – đá mấy hòn, kết hợp với hình thức đạo ngữ. Thiên nhiên trong hai câu thơ như cũng mang theo nỗi niềm phẫn uất của con người. Rêu là một sinh vật nhỏ bé nhưng cũng không chịu khuất phục; nó phải xiên ngang mặt đất. Đá vốn rắn chắc nhưng giờ cũng nhọn hơn để đâm toạc chân mây. Nhà thơ sử dụng biện pháp đảo ngữ để làm nội tâm trạng phẫn uất của thiên nhiên mà cũng là sự phẫn uất của nhà thơ. Các động từ mạnh như xiên, đâm kết hợp với các bổ ngữ như ngang, toạc thể hiện sự bướng bỉnh, ngang ngạnh của thi sĩ. Chính biện pháp đối lập và đảo ngữ, cách dùng các từ ngữ tạo hình đó đã tạo nên ấn tượng mạnh mẽ, làm nên cá tính sáng tạo của Hồ Xuân Hương. Đó cũng là cách miêu tả sáng tạo về thiên nhiên trong thơ Hồ Xuân Hương: bao giờ cũng chuyển động, căng đầy sức sống ngay cả trong những tình huống bi thảm nhất.

Bài tập 3. Có thể khẳng định ngôn ngữ là tài sản chung của xã hội, lời nói là sản phẩm của từng cá nhân. Có thể nhận thấy mối quan hệ này qua bài thơ Cảnh khuya của Hồ Chí Minh.

Tiếng suối trong như tiếng hát xa

Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa

Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ

Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.

- Sức gợi, sự liên tưởng của từ ngữ đã khẳng định được sức sáng tạo của Bác, đặc biệt là từ lồng. Từ lồng gợi nhớ đến Chinh phụ ngâm: Hoa dái nguyệt, nguyệt in một tấm / Nguyệt lồng hoa, hoa thắm từng bông /  Nguyệt hoa, hoa nguyệt trùng trùng / Trước hoa dưới nguyệt trong lòng xót đau. Từ lồng cũng gợi nhớ đến Truyện Kiều: Vàng gieo ngấn nước, cây lồng bóng sân.

- Cấu trúc so sánh mới lạ ở hai câu đầu (theo cấu trúc so sánh thông thường thì câu thơ đầu là Tiếng hát như như tiếng suối).

- Điệp ngữ cuối câu 3 và đầu câu 4 (chưa ngủ) như chờ một kết thuc bất ngờ, độc đáo: vì lo nỗi nước nhà.

Bài thơ Cảnh khuya của Bác là sản phẩm mang đậm dấu ấn phong cách sáng tạo, thể hiện được vẻ đẹp rất cổ điển nhưng cũng rất hiện đại của một thi sĩ – chiến sĩ.

Từ Khóa

từ ngôn ngữ chung đến lời nói cá nhân tiếp theo,soạn bài tự tình,giáo án từ ngôn ngữ chung đến lời nói cá nhân tiếp theo,luyện tập về ngôn ngữ chung và lời nói cá nhân nâng cao,ngôn ngữ chung và lời nói cá nhân lớp 11 nâng cao,tự tình lớp 11,bai tap từ ngôn ngữ chung đến lời nói cá nhân,soạn bài bài ca ngất ngưởng,

Tác giả: Lê Văn Toàn
11-10-2016
Note Nếu bạn có bất cứ thắc mắc gì về bài viết này. hãy để lại bình luận. Quan quản trị sẽ trả lời lại bạn ngay lập tức.

Đánh Giá


Cùng Tác Giả.

Bố trí bàn ăn hợp phong thủy
Bàn ăn có ảnh hưởng lớn đến bầu không khí cũng như tâm trạng của mọi người bởi nó là nơi các thành viên sum họp, quây quần. Vì thế, khi sắp xếp cần lưu ý một số điều sau.
Những kiêng kỵ khi bố trí các không gian trong nhà ở
Muốn bố trí các không gian trong nhà hài hòa, hợp phong thủy thì trước hết phải tránh được những điều tối kỵ. Phòng bếp, phòng ngủ, nhà vệ sinh rất nên tránh đặt gần nhau còn phòng khách đại kỵ có cầu thang dạng xoắn ốc ở trong…
Cửa chính và bếp ảnh hưởng mạnh mẽ đến phong thủy của ngôi nhà
Cùng sống trong một căn nhà với hướng cổng hướng bếp như nhau, những người có niên mệnh khác nhau sẽ đi theo những vận mệnh hoàn toàn khác nhau.
Chọn vật trang trí phòng khách đem lại may mắn
Bài trí phòng khách cần lưu ý màu sắc, đồ vật đầu tiên khách nhìn thấy khi bước vào nhà là gì. Khi chọn vật trang trí như bể cá, bình phong, tranh ảnh… cần theo phong thủy. 1. Mở cửa thấy màu đỏ
Bí quyết bố trí các vật dụng nhà bếp hợp phong thủy
Bạn đang có một nhà bếp cho tổ ấm của mình nhưng vẫn băn khoăn chưa biết bố trí những vật dụng thường ngày như thế nào để chúng vừa hợp với thuật phong thuỷ, vừa tiện lợi khi sử dụng. Dưới đây là những gợi ý nho nhỏ giúp bạn.
Chọn cây cảnh phù hợp trong nhà ở
Đối với nhà phố, chủ nhà rất dễ dàng trong việc dành ra một khoảng không gian nhất định để làm sân vườn, cảnh quan cho ngôi nhà. Tuy nhiên đối với chung cư, chuyện thiếu cây cảnh phong thủy đã trở nên rất phổ biến bởi không có khoảng lùi. Việc tìm kiếm các vị trí thích hợp để bố trí cây cảnh sao cho đẹp và hài hòa phong thủy là điều không đơn giản.
Cần xác định phương vị người xem khi đặt ti vi
Trường hợp tivi đặt trong phòng ngủ, do phòng ngủ thường nhỏ, khoảng cách giữa người xem và tivi khá gần, nên theo khoa học, lượng phát thải các tia bức xạ và điện từ trường từ tivi sẽ có hại cho sức khoẻ.
Chọn màu trang trí nhà theo phong thủy cho người tuổi Tý
Người tuổi Tý thuộc hành Thủy, vì vậy việc lựa chọn màu sắc trang trí nhà cửa cũng có sự khác biệt so với những người có năm sinh khác.
Cách chọn hướng cửa chính hợp phong thủy
Ngôi nhà luôn là chốn dừng chân bình an cho mỗi người sau những ngày làm việc vất vã. Vì vậy khi thiết kế người ta không chỉ chú trọng về hình thức và mẩu mã. Màu sắc và phương hướng cũng chiếm một vị trí rất quan trọng. Đặc biệt là hướng cửa, cửa không chỉ đơn thuần là nơi để ra vào mà nó còn tạo nên một không gian thoáng mát cho ngôi nhà của bạn.
Sử dụng màu đỏ hợp lý trong phong thủy
Trong phong thủy, màu đỏ đóng vai trò khá quan trọng. Nó tượng trưng cho lửa và danh vọng. Màu đỏ giúp tăng cường năng lượng và làm rung động cả những thứ vô tri vô giác.

Chúng tôiĐiều khoảnHỏi đápKiếm tiền